კარტოფილის ფესტივალი შესაძლოა გახდეს არა მხოლოდ ახალქალაქის სოფლის მეურნეობის უნიკალურობის წარმოჩენის საშუალება, არამედ ხელი შეუწყოს ტურიზმის განვითარებას და ახალი შესაძლებლობები მისცეს ადგილობრივ მწარმოებლებს.
თუმცა, ჯავახეთს გაცილებით მეტის შეთავაზება შეუძლია, ვიდრე უბრალოდ კარტოფილია. ბოლო წლებში სხვადასხვა ადგილის თვითმყოფადობის წარმოჩენისა და ტურისტების ყურადღების მიპყრობის ერთ-ერთ საშუალებად ფესტივალები იქცა. მსგავსი ღონისძიებები, რომლებიც სომხეთისა და საქართველოს სხვადასხვა მუნიციპალიტეტში იმართება, ხშირად ეძღვნება მოცემული რეგიონისთვის დამახასიათებელ ადგილობრივ ტრადიციებს, სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს, ეროვნულ კერძებსა თუ კულტურულ თავისებურებებს.
ეს არ არის უბრალოდ სადღესასწაულო შეკრებები; სწორი ორგანიზების შემთხვევაში, ისინი შესაძლოა იქცეს თემის ცნობადობის ამაღლების, ადგილობრივი ეკონომიკის გააქტიურებისა და სტუმრებისთვის ამ ადგილის გაცნობის საშუალებად.
ფესტივალის იდეა მდგომარეობს იმაში, რომ ადგილობრივი უნიკალურობა საზოგადოებისთვის საინტერესო ისტორიად აქციოს. ეს იძლევა შესაძლებლობას, ერთ სივრცეში იყოს წარმოდგენილი ამა თუ იმ თემის პროდუქცია, სამზარეულო, ადათ-წესები, შრომა და ცხოვრების წესი, რითაც იქმნება გარემო, სადაც სტუმარი არა მხოლოდ დამკვირვებელი, არამედ მონაწილეც არის.
ხოლო რა თავისებურება შეიძლება გახდეს ახალქალაქში ფესტივალის გამართვის საფუძველი?
ამ კითხვაზე პასუხისას პირველი, რაც თავში მოდის, კარტოფილის ფესტივალის იდეაა. კარტოფილს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ახალქალაქისა და ჯავახეთის სასოფლო-სამეურნეო ცხოვრებაში. ეს არ არის მხოლოდ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტი, არამედ მრავალი ოჯახისთვის შრომის, ყოველდღიური ცხოვრებისა და შემოსავლის წყაროს ნაწილია.
თუმცა, კარტოფილის ფესტივალის იდეა მხოლოდ ამ კულტურის ჩვენება არ არის.
მას შეუძლია შექმნას შესაძლებლობა, რომ წარმოდგენილი იყოს კარტოფილის მოყვანის პროცესი, ფერმერების შრომა, ადგილობრივი პროდუქტები, კარტოფილისგან მომზადებული კერძები, ასევე სოფლის მეურნეობასთან დაკავშირებული ადამიანების ისტორიები. ეს ყველაფერი შეიძლება იქცეს ახალ გამოცდილებად სტუმრებისთვის, ხოლო ადგილობრივი მწარმოებლებისთვის — შესაძლებლობად, თავიანთი პროდუქცია უფრო ფართო აუდიტორიას გააცნონ.
თუმცა, მსგავსი ფესტივალის ორგანიზება მოითხოვს მკაფიო კონცეფციას, პროფესიონალურ მიდგომასა და შესაბამის საორგანიზაციო სამუშაოს. მნიშვნელოვანია იმის გააზრება, თუ რით განსხვავდება ის ჩვეულებრივი სადღესასწაულო ღონისძიებისგან, რა საინტერესო გასართობ აქტივობებს შესთავაზებს სტუმრებს და როგორ შეუწყობს ხელს თემის განვითარებას.
ახალქალაქის ბიზნესცენტრის დირექტორის, მახარე მაცუკატოვის თქმით, კარტოფილის ფესტივალს შეუძლია ხელი შეუწყოს როგორც ტურიზმის გააქტიურებას, ისე სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის რეალიზაციას.
„სინამდვილეში, თუ კარტოფილის ფესტივალი სათანადოდ, გამართულად და სახელმწიფო დონეზე ჩატარდება, შესაძლებელი გახდება სხვადასხვა მყიდველის ყურადღების მიპყრობა. რატომაც არა, ჩვენს ფერმერებსაც გაუჩნდებათ შესაძლებლობა, ახალი მყიდველები იპოვონ და თანამშრომლობა დაამყარონ. რა თქმა უნდა, ახალქალაქში ტურისტების მოზიდვასაც შევძლებთ“, — ამბობს მახარე მაცუკატოვი.
ფესტივალი შესაძლოა იქცეს მწარმოებლებისა და მყიდველების შეხვედრის სივრცედ, ხოლო ახალქალაქი მიიღებს შესაძლებლობას, თავისი სასოფლო-სამეურნეო პოტენციალი არა მხოლოდ ადგილობრივ მაცხოვრებლებს, არამედ უფრო ფართო წრეებს გააცნოს.
კარტოფილი შეიძლება ფესტივალის ცენტრალურ ელემენტად იქცეს, მაგრამ ასახავს კი ის სრულად ჯავახეთის თავისებურებებს?
ვაგარშაკ შაჰბეკიანის აზრით, რეგიონს გაცილებით ფართო პოტენციალი აქვს, რომლის წარმოჩენაც მსგავსი ღონისძიებების მეშვეობით შეიძლება.
„ჩვენ გაცილებით მეტი გვაქვს და მსგავსი ფესტივალის ორგანიზების შემთხვევაში, ბევრად მეტის წარდგენა შეგვიძლია, ვიდრე უბრალოდ კარტოფილია. შეგვიძლია მოვაწყოთ ყველის სხვადასხვა სახეობის გამოფენა, ასევე ადგილობრივი ბოსტნეულის მწნილების გამოფენა და დეგუსტაცია. ამან შესაძლოა ხელი შეუწყოს არა მხოლოდ ტურიზმის განვითარებას, არამედ ადგილობრივი მცირე წარმოების წინსვლასაც“, — მიიჩნევს ვაგარშაკ შაჰბეკიანი.
ეს დაკვირვება აფართოებს ფესტივალის ჩარჩოებს და მას განვითარების ახალ ვექტორს აძლევს. ჯავახეთის სილამაზეს ქმნის არა მხოლოდ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია, არამედ ადგილობრივი სამზარეულო, საოჯახო რეცეპტები, შემორჩენილი ტრადიციები, ხელსაქმე და თემის ყოველდღიური ცხოვრება.
ყველი, მწნილები, რძის პროდუქტები და რეგიონისთვის დამახასიათებელი სხვა ადგილობრივი პროდუქტები ფესტივალის ცალკეულ შემადგენელ ნაწილებად შეიძლება იქცეს.
ამასთან ერთად, შესაძლებელია კერძების მომზადების ტრადიციული მეთოდების წარდგენა, დეგუსტაციების მოწყობა, ადგილობრივი მწარმოებლების მუშაობის ჩვენება და იმ ადამიანებზე მოთხრობა, რომელთა ყოველდღიური შრომაც ამ ტრადიციებს ინარჩუნებს.
სწორედ ასეთი დეტალები აქცევს ფესტივალს არა უბრალოდ გაყიდვის ან გამოფენის ღონისძიებად, არამედ კულტურულ გამოცდილებად. სტუმარი იღებს შესაძლებლობას, გაეცნოს ამ ადგილს, მის გემოებს, ისტორიებსა და ადამიანებს.
ფესტივალის პოტენციური მნიშვნელობა რამდენიმე მიმართულებით შეიძლება განვიხილოთ. პირველი ასპექტი ტურიზმია. საინტერესო და უნიკალური პროგრამა შეიძლება გახდეს დამატებითი მიზეზი ახალქალაქში ჩასასვლელად მათთვის, ვისაც ახალი ადგილების აღმოჩენა და ადგილობრივი კულტურის გაცნობა სურს.
მეორე ფაქტორია ადგილობრივი ეკონომიკა. ფერმერებს, მცირე მწარმოებლებს, კვების მრეწველობის წარმომადგენლებს, ხელოსნებსა და ადგილობრივ მომსახურების მიმწოდებლებს შეუძლიათ მიიღონ შესაძლებლობა, ფესტივალის დროს საკუთარი პროდუქცია წარადგინონ. ვიზიტორთა ნაკადმა კი შესაძლოა დამატებითი მოთხოვნაც შექმნას სხვა სერვისებზე.
მესამე ფაქტორია თემის თვითმყოფადობის წარმოჩენა.
ხშირად ტრადიციები და პროდუქტები, რომლებიც ადგილობრივი მცხოვრებლებისთვის ჩვეულებრივ მოვლენად იქცა, სტუმრებისთვის ახალ და საინტერესო აღმოჩენად შეიძლება გადაიქცეს. ის, რაც ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილია, სწორად მიწოდების შემთხვევაში, თემის ცნობად თავისებურებად შეიძლება იქცეს.
აქ ასევე მნიშვნელოვანია ადგილობრივი მცხოვრებლების ჩართულობა. თუ სოფლების მცხოვრებლები, მწარმოებლები, კულტურული ჯგუფები, ახალგაზრდები და თემის სხვა წარმომადგენლები ფესტივალის ორგანიზებაში მონაწილეობენ, ღონისძიება შეიძლება გახდეს არა მხოლოდ ორგანიზებული დღესასწაული სტუმრებისთვის, არამედ პლატფორმა თავად მცხოვრებლების ინიციატივებისა და მიღწევების წარმოსაჩენად.
თუმცა, ფესტივალის წარმატებას მხოლოდ იდეა არ განაპირობებს. საჭიროა მკაფიო პროგრამა, საკმარისი დაფინანსება, მონაწილეთა ორგანიზებული მუშაობა, სათანადო რეკლამა და გააზრებული მიდგომა ღონისძიების თანმიმდევრულობის უზრუნველსაყოფად. ერთდღიანი დღესასწაული თავისთავად არ იძლევა გრძელვადიანი ტურისტული ან ეკონომიკური შედეგების გარანტიას.
Jnews ასევე ესაუბრა ახალქალაქის მერს, მელქონ მაკარიანს, რათა გაერკვია, როგორი მიდგომა გამოიყენება მსგავსი ფესტივალების ორგანიზებისას და შეტანილია თუ არა კარტოფილის ფესტივალი სამომავლო პროგრამებში.
მერის თქმით, ახალქალაქში უკვე აღინიშნება ახალქალაქობის დღესასწაული, რომლის ფარგლებშიც წარმოდგენილია ამ რაიონისთვის დამახასიათებელი კერძები და ტრადიციები. თუმცა, ცალკე კარტოფილის ფესტივალის ჩატარება ჯერჯერობით გათვალისწინებული არ არის.
„როგორც იცით, ჩვენ ყოველწლიურად აღვნიშნავთ ახალქალაქობას და წარმოვადგენთ ჩვენი კუთხისთვის დამახასიათებელ კერძებსა და ტრადიციებს. ცალკე კარტოფილის ფესტივალი ჯერჯერობით არ იგეგმება, მაგრამ ვფიქრობ, რომ მომავალ წელს დიდ სადემონსტრაციო სუფრას დავუთმობთ კარტოფილსა და კარტოფილისგან მომზადებულ მრავალფეროვან კერძებს. მომავალში არ არის გამორიცხული, ვიფიქროთ ცალკე ფესტივალის ორგანიზებაზეც“, – ამბობს მელქონ მაკარიანი.
მერის პასუხიდან ნათელი ხდება, რომ ცალკე კარტოფილის ფესტივალის ორგანიზების შესახებ გადაწყვეტილება ჯერჯერობით მიღებული არ არის, თუმცა მზად არიან, საერთო საქალაქო დღესასწაულის ფარგლებში ადგილობრივი პროდუქტების უფრო ფართო პრეზენტაცია განიხილონ.
ახალქალაქს თავისი ისტორია აქვს. ფესტივალი შესაძლოა იქცეს ამ ისტორიის წარმოჩენის საშუალებად, რომელიც სოფლის მეურნეობას, კულტურას, ადგილობრივ წარმოებასა და თემის მცხოვრებლებს გააერთიანებს.