„ყირიმის ხიდის აფეთქების“ საქმეზე მსჯავრდებულთა ადვოკატებმა გაეროს თვითნებური დაკავებების საკითხებზე მომუშავე ჯგუფს (WGAD) მიმართეს იმ ექვსი მამაკაცის ინტერესების დასაცავად, რომლებიც რუსეთის ხელისუფლებამ 2022 წლის 12 ოქტომბერს დააკავა. განმცხადებლები საერთაშორისო ორგანოს სთხოვენ, განიხილოს მათი მრავალწლიანი პატიმრობის გარემოებები, შეაფასოს დაკავების კანონიერება და ხელი შეუწყოს მათი უფლებების აღდგენას.
საუბარია არტემ აზატიანზე, გიორგი აზატიანზე, ოლეგ ანტიპოვზე, ალექსანდრ ბილინზე, დმიტრი ტიაჟელეკსა და არტურ ტერჩანიანზე. მათგან ხუთი რუსეთის მოქალაქეა, ხოლო არტურ ტერჩანიანი — სომხეთის მოქალაქე. ექვსივე მათგანი 2022 წლის 12 ოქტომბერს დააკავეს და, წარმოდგენილი ინფორმაციის თანახმად, ამჟამად დონის როსტოვის №1 საგამოძიებო იზოლატორში (ФКУ СИЗО-1) იმყოფებიან. მათი პატიმრობა უკვე ოთხ წელზე მეტია გრძელდება.
მამაკაცების საქმე უკავშირდება 2022 წლის 8 ოქტომბერს ყირიმის ხიდზე მომხდარი აფეთქების გამოძიებას. რუსეთის საგამოძიებო ორგანოების ვერსიით, დაკავებულებს კავშირი აქვთ ამ ინციდენტთან და სავარაუდო ტერორისტულ დაჯგუფებასთან, რომელსაც, ბრალდების მტკიცებით, უკრაინის თავდაცვის სამინისტროს დაზვერვის მთავარი სამმართველოს ხელმძღვანელი კირილ ბუდანოვი ხელმძღვანელობდა.
მამაკაცებს ბრალი წაუყენეს რუსეთის ფედერაციის სისხლის სამართლის კოდექსის 205.3(ბ) და 222.1(4) მუხლებით, რომლებიც ეხება ტერორისტულ საქმიანობას და ორგანიზებული ჯგუფის შემადგენლობაში ფეთქებადი ნივთიერებების უკანონო ბრუნვას. გარდა ამისა, არტურ ტერჩანიანი გასამართლდა რფ-ის სისხლის სამართლის კოდექსის 226.1(3) მუხლით. დაკავებულთა წარმომადგენლების ინფორმაციით, საქმის გადახედვის მიღწევის მცდელობა 2026 წლის სექტემბერში უარყოფილ იქნა.
თავიანთ მიმართვაში ადვოკატები გაეროს სამუშაო ჯგუფს სთხოვენ, შეაფასოს ექვსი მამაკაცის დაკავების თვითნებური ხასიათი, მოითხოვოს მათი დაუყოვნებლივ გათავისუფლება და კომპენსაციის გადახდა მათი უფლებების დარღვევის დადგენის შემთხვევაში. ამგვარად, საქმე გადადის საერთაშორისო უფლებადამცველი მექანიზმის განსახილველად, რომელიც უფლებამოსილია გააანალიზოს თავისუფლების სავარაუდო თვითნებური აღკვეთის შემთხვევები.
დაკავებულთა ოჯახებმა თანხმობა განაცხადეს თავიანთი ახლობლების შესახებ ინფორმაციის გადაცემაზე რუსეთის სახელმწიფო ორგანოებისა და სხვა შესაბამისი ინსტანციებისთვის, ასევე მათი სახელების გამოქვეყნებაზე გაეროს ადამიანის უფლებათა საბჭოს წინაშე წარსადგენ გაეროს სამუშაო ჯგუფის ანგარიშებში. ნათესავები მხარს უჭერენ საქმის საერთაშორისო განხილვას და ცდილობენ, მსოფლიო საზოგადოების ყურადღება თავიანთი ახლობლების ბედს მიაპყრონ.
მიმართვა წარადგინეს ადვოკატებმა მეგან შორუ-ლიონმა პარიზიდან (საფრანგეთი) და მარია ლუსიანა მინასიანმა ბუენოს-აირესიდან (არგენტინა), რომლებიც დაკავებულთა ოჯახების თანხმობით მოქმედებენ.
ექვსი მამაკაცის ნათესავებისთვის გაეროს სამუშაო ჯგუფისთვის მიმართვა მნიშვნელოვანი ნაბიჯია მათი უფლებების აღსადგენად ბრძოლაში. ახლა ისინი იმედოვნებენ, რომ მოხდება საქმის გარემოებების, ხანგრძლივი პატიმრობის კანონიერებისა და ადამიანის ძირითადი უფლებების დაცვის დამოუკიდებელი საერთაშორისო შეფასება. მთავარი კითხვა, რომელსაც ადვოკატები და ოჯახები საერთაშორისო საზოგადოების წინაშე სვამენ, მდგომარეობს იმაში, თუ რამდენად მართლზომიერია ამ ადამიანების თავისუფლების აღკვეთის ვადები და რა ზომებია საჭირო სამართლიანობის აღსადგენად.