სომხური სამოციქულო ეკლესია დღეს ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის მიძინების — ყურძნის კურთხევის დღესასწაულს აღნიშნავს.
ეს სომხური ეკლესიის ხუთი დიდი დღესასწაულიდან მეოთხე და ღვთისმშობლისადმი მიძღვნილ დღესასწაულთა შორის ყველაზე უძველესია.
გადმოცემის თანახმად, იესო ქრისტეს ჯვარცმის შემდეგ წმინდა ქალწული დაახლოებით 12 წელი ცხოვრობდა იერუსალიმში, წმინდა იოანე მახარებლის მზრუნველობის ქვეშ. ერთ დღესაც იგი მთავარანგელოზ გაბრიელისგან იღებს კეთილ უწყებას დედამიწიდან ზეცაში აღსვლის შესახებ: „გიხაროდენ, დედათა შორის კურთხეულო, რამეთუ მოგიხმობს ჩვენი შემოქმედი, შენი მხოლოდშობილი ძე“.
ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელი ამ სახარებას აუწყებს თავის ნათესავებს, ყველა ქრისტიანსა და მოციქულს და ანდერძად უტოვებს, რომ იგი გეთსიმანიის ველზე დაკრძალონ. შემდეგ წმინდა ქალწული წმინდა იოანეს სთხოვს საღმრთო ლიტურგიის აღსრულებას, რათა ეზიაროს თავისი მხოლოდშობილი ძის ხორცსა და სისხლს. მაშინ წმინდა იოანე, წმინდა მარიამთან (იესოს დედასთან) და მასთან მყოფ ქალებთან ერთად, ასდის სიონში (ქოხში/ზედაშენში) და იქ აღასრულებს ლიტურგიის წმინდა საიდუმლოს.
სანამ იგი სამადლობელო ლოცვას აღავლენდა, ანაზდად ქუხილი გაისმა და წმინდა იოანეს წმინდა მოციქულები აჰყვნენ, რომლებიც სულმა წმინდამ იმავე წამს მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან შეკრიბა. წმინდა იოანე მახარებელი იღებს კვიპაროსის ხის ნაჭერს და მასზე ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის სახეს გამოსახავს, რათა მისი მიძინების შემდეგ ეს სიწმინდე მათთან დარჩეს. შემდეგ მოციქულები სთხოვენ ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელს, მიადოს ეს ხის ხატი თავის ღვთაებრივ სახეს, აკურთხოს იგი და თავისი მეოხებით შეევედროს უფალს, რათა მან ამ ხატის მეშვეობით წყალობა მიანიჭოს სამყაროს.
ყოველადკურთხეული წმინდანი იღებს ხატს თავის წმინდა ხელებში, აკურთხებს მას, გამოსახავს ჯვრის ნიშანს და მიადებს თავის სახეს. როდესაც წმინდა ქალწული განისვენებს, მისი სული მაღლდება და უერთდება ნათლისმცემელ ლაშქარს, ხოლო ცხედარი არ ექვემდებარება გახრწნას, არამედ მისგან გამოდის სულიწმინდის მადლი, კეთილსურნელოვანი საკმეველივით. ნეტარი წმინდა მოციქულები მხრებზე იღებენ ღვთისმშობლის წმინდა ნაწილებს და ჩირაღდნებით, სანთლებით, ფსალმუნთა გალობითა და კურთხევით მიემართებიან გეთსიმანიისკენ.
კურთხეულ სხეულს ასვენებენ სამარხში და, როგორც წესია, ინახავენ სამი დღის განმავლობაში. ამ დღეებში განუწყვეტლივ ისმოდა ანგელოზთა ტკბილხმოვანი დიდება. სამი დღის შემდეგ, დილით, უსხეულო ძალნი ჩამოდიან სამარხთან.
შემდეგ ჩვენი უფალი, ბრწყინვალე ღრუბლითა და ანგელოზებითურთ, უახლოვდება წმინდა ქალწულის სამარხს და დაბეჭდილი სამარხიდან, ბეჭდის დაურღვევლად, იღებს ღვთისმიმღებ სხეულს და ზეცად მაღლდება.
მიძინების დღესასწაულზე ყველა ეკლესიაში აღესრულება ვენახის (ყურძნის) კურთხევის წესი.
ყველა ნაყოფს შორის განსაკუთრებით იკურთხება ყურძნის მტევანი, რადგან უფალმა ვაზი ყველაზე ძლიერ ხეებზე მაღლა აღამაღლა და სხვა მცენარეებზე მეტად მიაგო პატივი.
მხოლოდშობილმა ძემ საიდუმლო სერობის დროს ღვინო — ვაზის სისხლი — გახადა თავისი მხსნელი სისხლის ნივთიერება, აიღო იგი თავის ხელში, აკურთხა და თქვა: „ესე არს სისხლი ჩემი ახლისა აღთქმისა“ (მთ. 26:28).
ამით ჩვენ გათავისუფლდით ცოდვისა და სიკვდილის მონობისგან.
