სარწყავი წყლის არარსებობა, პირუტყვის სულადობის შემცირება და მოსახლეობის მასობრივი გადინება საზღვარგარეთ სამუშაოდ — ეს ის პრობლემებია, რომლებსაც დღეს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაჯადიის მცხოვრებლები აწყდებიან. თანასოფლელების თქმით, სახელმწიფოს მხრიდან სისტემური გადაწყვეტილებების გარეშე სოფლის მეურნეობით დაკავება სულ უფრო რთული ხდება.
სოფელი მაჯადია ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ლამაზი სოფელია. იგი განსაკუთრებულად არ განსხვავდება მუნიციპალიტეტის სხვა სოფლებისგან: აქ ადამიანები ჩვეულებრივი სოფლის ცხოვრებით ცხოვრობენ. თუმცა, სოფელს თავისი პრობლემებიც აქვს. ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად ადგილობრივები სარწყავი წყლის არარსებობასა და პირუტყვის სულადობის შემცირებას ასახელებენ.
სოფლის მაცხოვრებელ ვან საღათელიანისთვის მთავარი პრობლემა სარწყავი წყლის ნაკლებობაა.
„სარწყავი წყალი არ არის, მოსახლეობა სრულფასოვნად ვერ კავდება სოფლის მეურნეობით, ამიტომ იძულებულნი არიან რუსეთში წავიდნენ სამუშაოდ. კარტოფილი ძალიან დაბალ ფასად იყიდება, ხანდახან კი საერთოდ ვერ ვყიდით. მეცხოველეობით დაკავებაც შეუძლებელი ხდება. რა ვქნათ?“ — ამბობს ვან საღათელიანი.
კიდევ ერთი ადგილობრივი ამატებს, რომ თუ სოფელში სარწყავი წყალი იქნება, მოსახლეობის მატერიალური მდგომარეობა გაუმჯობესდება.
„ერთი გზა შეაკეთეს, ამისთვის მადლობა. ვნახოთ, მეორეს როდის გააკეთებენ. სარწყავი წყლის არარსებობის გამო სოფელში ცოტას თესავენ. მაქსიმუმ 50 მეასედს ამუშავებენ, ისიც ერთეულები, დანარჩენები კი — 15–20 მეასედს. ყველა სხვა ქვეყნებში მიდის სამუშაოდ“, — ამბობს ერთ-ერთი ადგილობრივი.
სოფელში თანდათან მცირდება მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის სულადობაც. მთავარი მიზეზი — მწყემსების არყოლაა.
მეცხოველეობა სოფელში ნელ-ნელა ქრება, მოსახლეობა პირუტყვის რაოდენობას ამცირებს. აღსანიშნავია, რომ ეს პრობლემა მხოლოდ სოფელ მაჯადიას არ ეხება — მსგავსი ვითარება მუნიციპალიტეტის ყველა სოფელში შეინიშნება. ოდესღაც სოფელში ორი ნახირი იყო, თითოეულში 200–300 ძროხა, ახლა კი არცერთი სრულფასოვანი ნახირი აღარ დარჩა.
„მწყემსს ვერ ვპოულობთ, მუშაობა არავის უნდოდა. თითო ძროხაზე 500 ლარსაც კი ვიხდიდით, დაგვთანხმდა, მაგრამ მერე ის კაცი წავიდა. სხვა სოფლებში 200–300 ლარს იხდიან. მოსახლეობა პირუტყვის რაოდენობას ამცირებს. მე 12–14 ძროხა მყავდა, ახლა მხოლოდ 4 დავიტოვე. რძისა და ყველის ფასები დაეცა. მწარმოებლებმა ყველი ვერ გაყიდეს, ჩვენს რძეს კი არ ყიდულობდნენ. ეს შარშანწინ იყო. იძულებულნი გავხდით ყველი თავად გაგვეკეთებინა, მაგრამ არც ის იყიდებოდა. ამიტომ შევამცირე ძროხების რაოდენობა. მიზეზი ბევრია, მაგრამ ყველაზე მთავარი — მწყემსს ვერ ვპოულობთ“, — ამბობს მანველ საგათელიანი.
სოფლის მაცხოვრებლები აღნიშნავენ, რომ საძოვრების პრობლემა არ არსებობს. ამჟამად სოფელში დაახლოებით 63 ძროხაა.
მანველ საგათელიანი დასძენს, რომ მწყემსის შრომა ძალიან მძიმე და საპასუხისმგებლოა, ამიტომ მსურველი ცოტაა.
„მგონია, რომ სხვა სამსახურში იმაზე მეტს აკეთებენ, ვიდრე მწყემსობით. სამუშაო მძიმე და საპასუხისმგებლოა, ამიტომ ამ საქმით დაკავება არავის უნდა“, — ამბობს იგი.
სამველ ყაზარიანი სოფლის მთავარ პრობლემებს შორის ასევე ასახელებს სარწყავი წყლის არარსებობასა და მეცხოველეობის დაცემას.
„წყალი თუ იქნება, მოსახლეობა მიწას დაუმუშავებელს არ დატოვებს, ახლა კი ყველა სამუშაოდ მიდის. მეცხოველეობის კლება მარტო ჩვენს სოფელში არ შეინიშნება — ეს მთელი ჯავახეთის პრობლემაა. ქალებს ძროხების მოწველა აღარ უნდათ, მძიმე პირობებია როგორც მეცხოველეობისთვის, ისე მიწათმოქმედებისთვის. კარტოფილს მოიყვანენ და ვერ ყიდიან — მყიდველი არ არის. მარცვლეული ტონობით უყრიათ მცხოვრებლებს საწყობებში — მოთხოვნა არ არის. აბა, სხვა რით დაკავდნენ სოფელში? აი, ამიტომაც მიდის ყველა სამუშაოდ“, — ამბობს სამველ ყაზარიანი.
იგი ასევე ამატებს:
„სახელმწიფომ სოფლის მეურნეობის სფეროში შესაბამისი პოლიტიკა უნდა გაატაროს, რათა გლეხმა იცოდეს და დარწმუნებული იყოს, რომ მის პროდუქციას იყიდიან. ადამიანი მარტო ამ საკითხს ვერ გადაწყვეტს — აუცილებელია სახელმწიფოს ჩარევა“.
მაჯადიის ისტორია ახალქალაქის მუნიციპალიტეტისა და მთელი ჯავახეთის მრავალი სოფლის საერთო პრობლემებს ასახავს. სარწყავი წყლის არარსებობა, სოფლის მეურნეობის რენტაბელობის შემცირება და სამუშაო ხელის დეფიციტი თანდათან ცვლის სოფლის ცხოვრების ტრადიციულ წესს. მოსახლეობა იმედოვნებს, რომ სახელმწიფოს ყურადღების გარეშე ეს საკითხები არ დარჩება, წინააღმდეგ შემთხვევაში სოფლები დაცლას გააგრძელებს, ხოლო ტრადიციული სოფლის მეურნეობა — დაკნინებას.
