ჯავახეთში საშემოდგომო სანადირო სეზონი დაიწყო. სხვადასხვა რაიონიდან, მათ შორის თბილისიდან ჩამოსული მონადირეები ჯავახეთში ძირითადად მწყერზე სანადიროდ ჩადიან. თუმცა, სანადირო სეზონის პარალელურად, ადგილობრივ მოსახლეობაში კვლავ იჩენს თავს სხვა პრობლემა — დამწიფებული ნათესების დაზიანება.
მცხოვრებთა თქმით, მწყერის დევნაში მონადირეები ხშირად შედიან აუღებელ ქერის ყანებში. ოთხფეხა დამხმარეები – მონადირე ძაღლები, რომლებიც მწყერის შესაშინებლად ყანებში დარბიან, დამწიფებულ თავთავებს გლეჯენ და თელავენ.
ადგილობრივების განცხადებით, ზოგჯერ ზიანი კიდევ უფრო დიდია, როდესაც ნათესებში მონადირეთა ავტომობილები შედიან.
ჯავახეთის მოსახლეობისთვის მოსავლის მომწიფება წლის განმავლობაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ეტაპია. ადრეული გაზაფხულიდან დაწყებული შრომა — მიწის ხვნითა და თესვით, მცენარეების მოვლით – უშუალოდ მოსავლის აღებით სრულდება.
„ქერის ყანის მოსამკელად წავედით. ნაკვეთი საშინელ მდგომარეობაში დაგვხვდა. მანქანას რამდენჯერმე გადაუვლია, ყანის ნაწილი სრულად განადგურებული იყო და მოსავლის ასაღებად აღარ ვარგოდა. აღვნიშნავ, რომ სულ რაღაც 2-3 დღის წინ შევამოწმე და ყანა ძალიან კარგი ეფერი შეჰქონდა“, – განაცხადა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფელ განძის ერთ-ერთმა მცხოვრებმა.
დამწიფებულ ქერის ყანაში ავტომობილების, ადამიანებისა და ძაღლების გადაადგილება სოფლის მცხოვრებლებისთვის მხოლოდ უსიამოვნებას არ წარმოადგენს — ამას მოსავლის დაკარგვაც მოჰყვება.
„დამწიფებულ ყანებში ძაღლებს უშვებენ, რომ მწყერი ააფრინონ, შემდეგ კი ესვრიან. ამ დროს თავთავები ტყდება და მიწაზე ცვივა. ამის მერე ძაღლები ისევ ყანაში გარბიან, რომ ჩამოგდებული მწყერი მოძებნონ. მთელი ამ პროცესის განმავლობაში ნათესი სრულად ზიანდება“, — განაგრძო სოფელ განძის კიდევ ერთმა მცხოვრებმა.
ეს პრობლემა განსაკუთრებით მწვავედ სოფელ განძის მოსახლეობას ეხება. მათი თქმით, მონადირეები სოფლისგან მოშორებით, შორს მდებარე ყანებამდეც აღწევენ, ადგილობრივები კი ამის აღკვეთას ხშირად ვერ ახერხებენ.
„მთელი სეზონი ვშრობთ, რომ მოსავალი ავიღოთ. როცა ის მწიფდება, თითოეული თავთავი მნიშვნელოვანია. როდესაც ყანებში მანქანებით შედიან, ეს უზარმაზარ ზიანს გვყენებს“, – ამბობენ ადგილობრივები.
მთავარი საკითხი, რომელსაც მოსახლეობა აყენებს, მხოლოდ ნათესებში მონადირეების შესვლას არ ეხება – საუბარია იმაზეც, თუ ვის ეკისრება პასუხისმგებლობა ნადირობისას მიყენებულ ზარალზე.
მონადირეებს შესაძლოა ჰქონდეთ შესაბამისი ნებართვა, მაგრამ აძლევს თუ არა მათ ეს ლიცენზია უფლებას, შევიდნენ სოფლის მცხოვრებთა მიერ დამუშავებულ ნაკვეთებში?
თუ ნადირობისას სასოფლო-სამეურნეო ტერიტორიები ზიანდება, როგორ უნდა დარეგისტრირდეს ზარალი, ვინ უნდა შეაფასოს ის და რა წესით უნდა ანაზღაურდეს სოფლის მცხოვრებლებისთვის მიყენებული ზიანი?
სოფლის მცხოვრებთა თქმით, მათ არ აქვთ საკმარისი შესაძლებლობები, რომ მთელი სეზონის განმავლობაში თვალი ადევნონ თავიანთ ყანებს და პირადად დაუპირისპირდნენ თითოეულ მონადირეს.
პრობლემა ნადირობის აკრძალვაში არ არის. მცხოვრებლები სანადირო სეზონის შეწყვეტას არ ითხოვენ. საკითხი ეხება ნადირობის წესების დაცვასა და მათ კონტროლს.
მნიშვნელოვანია, რომ ნადირობის ორგანიზებისას მკაფიოდ გაიმიჯნოს სანადირო სავარგულები და მცხოვრებთა მიერ დამუშავებული მიწები. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ პერიოდში, როდესაც ყანებში ჯერ კიდევ არის აუღებელი მოსავალი.
ეს საკითხი ეხება იმას, თუ როგორ მოეწყოს ნადირობა ისე, რომ იმავდროულად დაცული იყოს სოფლის მცხოვრებთა ქონება და მათი მრავალთვიანი შრომის შედეგები.
ავტორი არეგნაზ გრიგორიან
