ზაფხულის არდადეგების მოახლოებასთან ერთად, მშობლები და ბავშვები ხშირად აწყდებიან ნაცნობ დავალებას: „ზაფხულში წიგნები უნდა წაიკითხოთ“. ზოგისთვის ეს სასიამოვნო პროცესია, სხვებისთვის კი – უბრალოდ მორიგი ვალდებულება, რომელიც სკოლაში დაბრუნებამდე უნდა შესრულდეს. მაგრამ, როდესაც ბავშვს წიგნის წაკითხვას ვაძალებთ, ნამდვილად ვუყალიბებთ მას მკითხველის ჩვევას, თუ ხანდახან საპირისპირო შედეგს ვიღებთ?
რატომ არის მნიშვნელოვანი ზაფხულში წიგნის კითხვა? Jnews-მა ამ თემაზე მშობლებს, ფსიქოლოგსა და პედაგოგებს ესაუბრა.
„წიგნის კითხვა უკიდურესად მნიშვნელოვანია ბავშვის ზეპირი მეტყველების განვითარებისთვის, ლექსიკური მარაგის გასამდიდრებლად, შემოქმედებითი აზროვნებისა და ფანტაზიის ჩამოსაყალიბებლად. თუმცა, როდესაც კითხვა ვალდებულებად იქცევა, მას ბავშვზე საპირისპირო ეფექტი აქვს. ძალიან მნიშვნელოვანია ბავშვის ინტერესების შესაბამისი წიგნის შერჩევა, ასევე ყოველდღიური კითხვის სწორი დოზირება, რათა ბავშვი არ გადაიღალოს“, -განაცხადა ჩვენთან ინტერვიუში ლოგოპედმა ტათევ მოსოიანმა.
ზაფხულის კითხვის სურვილსა და მნიშვნელობაზე მშობლებიც საუბრობენ. ისინი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ არდადეგებზე ბავშვების კითხვას, თუმცა იქვე აღნიშნავენ, რომ სრულფასოვანი ზაფხულის დასვენება გადამწყვეტ როლს თამაშობს ბავშვის განვითარებაში.
„ორი ბიჭის დედა ვარ, ჩემი შვილები იმას კითხულობენ, რაც აინტერესებთ. მე ბევრი კითხვის მომხრე ვარ, თუმცა ისიც უნდა გვესმოდეს, რომ ბავშვებს თამაში და სხვა რამეებით დაკავებაც სურთ“, – თქვა ორის დედამ, აქსანამ.
ალა აღნიშნავს, რომ, ქალიშვილებისგან განსხვავებით, ვაჟიშვილის დაყოლიებას არდადეგებზე წიგნების წაკითხვაზე ვერ ახერხებს.
„ჩემი ქალიშვილები წიგნებს სიამოვნებით კითხულობენ. მასწავლებელმა მოგვცა როგორც სავალდებულო, ისე არჩევითი ლიტერატურის სია. თუმცა სავალდებულო სია იმდენად გრძელია, რომ არჩევითი წიგნებისთვის დრო აღარ რჩება. ვფიქრობ, უკეთესი იქნებოდა, ბავშვებს თვითონ აერჩიათ ის წიგნები, რომელთა წაკითხვაც სურთ“, – აღნიშნა სამი სკოლის ასაკის შვილის დედამ, ალამ.
„ჩემს ვაჟს ისტორიულ რომანებს ვაძალებთ, რათა ძალისდატანებით მაინც წაიკითხოს რამდენიმე გვერდი, მაგრამ როგორც კი ხელში თანამედროვე და მისთვის საინტერესო წიგნს იღებს, უდიდესი სიამოვნებით კითხულობს“, – ხაზი გაუსვა სხვა მშობელმა, რომელმაც ვინაობის გამჟღავნება არ ისურვა.
ამ თემაზე ფსიქოლოგ ზარინე ზადოიანთნაც ვისაუბრეთ, რომელმაც აღნიშნა, რომ ბავშვს წიგნები 1-2 წლის ასაკიდან უნდა გავაცნოთ და ინტერესიც მაშინვე გავუღვიძოთ.
ქალბატონმა ზარინემ რამდენიმე რჩევაც გაგვიზიარა, რომლებიც მშობლებსა და ბავშვებს კითხვის პროცესის უფრო სასურველად და სასიამოვნოდ ქცევაში დაეხმარება:
გაითვალისწინეთ ბავშვის ინდივიდუალური თავისებურებები: არიან ბავშვები, რომლებსაც უფროს კლასებშიც კი ექმნებათ პრობლემები კითხვასთან, აღქმასა და წაკითხულის გააზრებასთან. ასეთ დროს ბავშვის საათობით იძულება უფრო მეტ ზიანს მოიტანს, ვიდრე სარგებელს. სანაცვლოდ, შეგიძლიათ ყოველდღიურად კითხვას სულ ცოტა დრო დაუთმოთ. უკიდურეს შემთხვევაში, მშობელს შეუძლია თავად წაუკითხოს ბავშვს, შემდეგ კი ერთად გააანალიზონ და განიხილონ წაკითხული.
შესთავაზეთ შეზღუდული არჩევანი: ეს ნიშნავს, რომ ბავშვს მისცეთ რამდენიმე წიგნიდან არჩევანის გაკეთების საშუალება, ან ერთად წახვიდეთ წიგნის მაღაზიაში/ბიბლიოთეკაში. აუცილებლად გაითვალისწინეთ ბავშვის ინტერესები.
შეარჩიეთ ასაკისა და განვითარების დონის შესაბამისი წიგნები.
მოახდინეთ მოტივირება.
გამოიყენეთ „კითხვის რუკის“ მეთოდი: ეს ხელს შეუწყობს ბავშვის დამატებით მოტივაციას. მეთოდი გულისხმობს თითოეული ნაწარმოების წაკითხვის შემდეგ მის განხილვასა და საქაღალდეში შენახვას — ბავშვებს ეს ძალიან მოსწონთ.
თუ ჩამოთვლილი მიდგომებიდან არცერთი არ ჭრის, ძალდატანებით კითხვა „უბრალოდ კითხვისთვის“ იმაზე მეტ ზიანს მოიტანს, ვიდრე სარგებელს. ბავშვი განიცდის უარყოფით ემოციებს, ნერვიულობს, უარესდება ურთიერთობა მშობლებსა და შვილებს შორის და იჩენს თავს მთელი რიგი უარყოფითი მოვლენები. სწორედ ეს არის საჭირო კომპეტენტური და გააზრებული მიდგომა როგორც მშობლების, ისე მასწავლებლების მხრიდან. მხოლოდ მცირე, მაგრამ თანმიმდევრული ნაბიჯებით წარმართვის შემთხვევაში შეძლებს ბავშვი წიგნების ჯადოსნური სამყაროს აღმოჩენას.
სასკოლო არდადეგები არ ნიშნავს, რომ ბავშვმა სრულიად უარი უნდა თქვას სწავლაზე. კითხვა ეხმარება წლის განმავლობაში შეძენილი უნარების შენარჩუნებაში, ლექსიკური მარაგის, კითხვის ტემპისა და გააზრების უნარის განვითარებაში.
თუ ბავშვი კითხვას მუდმივად უკავშირებს შეფასებას, დასჯას, გამოცდას ან მშობლების უკმაყოფილებას, ის თანდათანობით დაიწყებს კითხვის აღქმას, როგორც არასასიამოვნო მოვალეობას.
თუ რამდენიმე გვერდის შემდეგ ბავშვი მიხვდება, რომ წიგნი საერთოდ არ აინტერესებს, შეგიძლიათ შესთავაზოთ სხვა წიგნის მოსინჯვა. ეს არ ნიშნავს, რომ ბავშვი ყოველ დაბრკოლებაზე უნდა დანებდეს, თუმცა საჭიროა ერთმანეთისგან გავასხვავოთ „რთული წიგნი“ და „წიგნი, რომელიც საერთოდ არ მაინტერესებს“.
ზაფხულის არდადეგები კარგი შესაძლებლობაა ბავშვისთვის იმის საჩვენებლად, რომ წიგნი მხოლოდ სასკოლო დავალება არ არის. ის შეიძლება იყოს მგზავრობის თანამგზავრი, საღამოს დასვენების ნაწილი, ინტერესის წყარო ან უბრალოდ კარგი ისტორია.
