საქართველოში 2026 წლის ერთიანი ეროვნული გამოცდების (ეგ) შედეგები შეაჯამეს. უმაღლესი განათლების მასშტაბური რეფორმის დაწყებისა და სახელმწიფო უნივერსიტეტებში საბიუჯეტო ადგილების შემცირების ფონზე, წლევანდელმა აბიტურიენტთა კამპანიამ სტუდენტთა ნაკადების გადანაწილება, კერძო სექტორის წილის ზრდა და რეგიონებში სერიოზული ცვლილებები აჩვენა. მასალა – Новости Грузия.
2026 წლის ეგ-ის შედეგები
შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრის (NAEC) მონაცემებით, ეგ-ზე დარეგისტრირებული 43 ათასზე მეტი აბიტურიენტიდან უმაღლეს და პროფესიულ სასწავლებლებში სწავლის გაგრძელების უფლება 34 150 პირმა ანუ დაახლოებით 83%-მა მოიპოვა.
ბაკალავრიატზე 29 481 აბიტურიენტი ჩაირიცხა. მათგან 17 862 ადამიანი (60,6%) უმაღლესი განათლების პირველ საფეხურზე სახელმწიფო უმაღლეს სასწავლებლებში ისწავლის, ხოლო 11 619 ადამიანი (39,4%) — კერძოებში.
საშუალო სპეციალური სწავლების პროგრამები 3 141-მა ადამიანმა აირჩია ( მათგან 1 322-მა — სახელმწიფო კოლეჯებში, 1 819-მა — კერძოებში).
ქართული ენის მომზადების პროგრამაზე („1+4“), რომელიც ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელ აბიტურიენტებზეა ორიენტირებული, 1 528 აბიტურიენტი ჩაირიცხა (1 495 — სახელმწიფო უნივერსიტეტებში, 33 — კერძოში).
NAEC-ში ხაზს უსვამენ, რომ მიმდინარე რეფორმის ფარგლებში აბიტურიენტებს პირველად მიეცათ საშუალება ერთდროულად მიეთითებინათ როგორც საუნივერსიტეტო, ისე პროფესიული პროგრამები. გარდა ამისა, სახელმწიფო 100%-ით ფარავს ყველა იმ პირველკურსელის დაფინანსებას პირველ სასწავლო წელს, ვინც სახელმწიფო უმაღლეს სასწავლებლებსა და კოლეჯებში ჩაირიცხა.
წლის მთავარი ტრენდი: გადანაწილება სახელმწიფო უნივერსიტეტებიდან კერძოებში
NAEC-ის ღია მონაცემების შედარების საფუძველზე ექსპერტები გამოყოფენ მკაფიო დინამიკას: ბაკალავრიატზე ჩარიცხულთა საერთო რაოდენობა 2025 წელთან შედარებით უმნიშვნელოდ შემცირდა (სულ 565 ადამიანით — 30 013-დან 29 448-მდე), თუმცა ჩარიცხვების სტრუქტურა კარდინალურად შეიცვალა.
2025/2026 სასწავლო წელი
სულ ჩარიცხულია ბაკალავრიატზე: 30 013
სახელმწიფო უნივერსიტეტებში: 19 879
კერძო უნივერსიტეტებში: 10 134
სულ გამოყოფილი ადგილები: 42 245
სახელმწიფო უნივერსიტეტებში: 24 362
კერძო უნივერსიტეტებში: 17 883
აუთვისებელი ადგილების ნაშთი: 12 232
2026/2027 სასწავლო წელი
სულ ჩარიცხულია ბაკალავრიატზე: 29 448
სახელმწიფო უნივერსიტეტებში: 17 862
კერძო უნივერსიტეტებში: 11 586
სულ გამოყოფილი ადგილები: 36 835
სახელმწიფო უნივერსიტეტებში: 21 709
კერძო უნივერსიტეტებში: 15 126
აუთვისებელი ადგილების ნაშთი: 7 387
ცვლილება
სულ ჩარიცხულია ბაკალავრიატზე: -565
სახელმწიფო უნივერსიტეტებში: -2 017
კერძო უნივერსიტეტებში: +1 452
სულ გამოყოფილი ადგილები: -5 410
სახელმწიფო უნივერსიტეტებში: -2 653
კერძო უნივერსიტეტებში: -2 757
აუთვისებელი ადგილების ნაშთი: -4 845
განათლების მეცნიერებათა დოქტორი შალვა ტაბატაძე აღნიშნავს, რომ სახელმწიფო უნივერსიტეტებში პოპულარულ სპეციალობებზე ადგილების შემცირებამ „შრომის ბაზრის მოთხოვნების გამო“ პროგნოზირებადი შედეგი გამოიღო — აბიტურიენტები უბრალოდ გადავიდნენ კერძო უნივერსიტეტებში.
„მაგალითად, სამართლის პროგრამებზე სახელმწიფო უნივერსიტეტებში 2026 წელს ჩაირიცხა 652 სტუდენტით ნაკლები, ვიდრე წინა წელს. იმავდროულად, კერძო უნივერსიტეტებმა იურიდიულ ფაკულტეტებზე 332 სტუდენტით მეტი მიიღეს. მოთხოვნად მიმართულებებზე სახელმწიფო უნივერსიტეტებში ადგილების შემცირებამ კერძო სექტორს შესანიშნავი შესაძლებლობა მისცა ახალი აბიტურიენტების მოსაზიდად“, — მიუთითებს ტაბატაძე.
ამასთან, სახელმწიფო სექტორის შიგნით მოხდა გადახრა: სტუდენტების ნაკადი გაიზარდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა (თსუ) და თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში (თსსუ), მაშინ როდესაც ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი და რეგიონული უმაღლესი სასწავლებლები (ბათუმისა და ქუთაისის გამოკლებით) მნიშვნელოვან კლებას წააწყდნენ. სახელმწიფო უნივერსიტეტებში შევსების გარეშე დარჩა 3 847 ადგილი (ძირითადად თსსუ-ში და რეგიონებში), ხოლო კერძოებში — 3 540 ადგილი (წინა წლის 7 749-ის საპირისპიროდ).
ტაბატაძეს მიაჩნია, რომ დაფინანსების ახალი მოდელი არ გამოიწვევს ოჯახების საერთო დანახარჯების შემცირებას უმაღლეს განათლებაზე. მისი თქმით, თუ ადრე ეს ხარჯები 15 000+ ოჯახზე ნაწილდებოდა, ახლა კომერციული გადახდის მთელი მოცულობა დააწვება ~11 600 ოჯახს, რომელთა შვილებიც კერძო უნივერსიტეტებში ჩაირიცხნენ.
სახელმწიფოს მხრიდან კი ვალდებულებები, პირუქით, გაიზარდა: თუ 2025 წელს სახელმწიფო სრულად ან ნაწილობრივ ფინანსური მხარდაჭერით (გრანტები, უფასო ფაკულტეტები, სოციალური პროგრამები) ფარავდა დაახლოებით 15,5 ათას პირველკურსელს, 2026 წელს 100%-იან დაფინანსებას 1-ელ კურსზე სახელმწიფო უნივერსიტეტებში მიიღებს ყველა 17 862 ადამიანი — ანუ თითქმის 2 ათასი სტუდენტით მეტი.
როგორ მუშაობს სახელმწიფო დაფინანსების ახალი სისტემა?
დიფერენცირებული გრანტების ძველი სქემა (50%, 70%, 100% ეგ-ის შედეგების მიხედვით) ადგილს უთმობს მოდელს „50% გარანტირებულად + 50% აკადემიური მოსწრებისთვის“, რომელიც ვრცელდება მხოლოდ სახელმწიფო უნივერსიტეტებზე.
ახლა 1-ელი კურსის განმავლობაში სახელმწიფო სრულად (100%-ით) დააფინანსებს სწავლას აბსოლუტურად ყველა იმ პირისთვის, ვინც ჩაირიცხა სახელმწიფო უნივერსიტეტებში.
მე-3 სემესტრიდან 100%-იანი დაფინანსების შესანარჩუნებლად სტუდენტი ვალდებულია წარმატებით აითვისოს სასწავლო პროგრამის არანაკლებ 80% ყოველსემესტრულად (სულ მცირე 24 ECTS კრედიტი 30-დან).
თუ ზღვარი ვერ გადაილახა, სტუდენტი კარგავს გრანტის მეორე ნახევარს და ღირებულების 50%-ს იხდის დამოუკიდებლად. თუმცა, მომდევნო სემესტრში ყველა დავალიანების დაფარვის შემთხვევაში, 100%-იანი სახელმწიფო დაფინანსება აღდგება.
