ოქტომბერში ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში რძე გაძვირდა. გაიზარდა როგორც შესასყიდი, ისე საცალო ფასები. თუმცა სოფლის მცხოვრებთა აზრები მეცხოველეობის რენტაბელობის შესახებ ორად გაიყო. ზოგს მიაჩნია, რომ საქონლის ყოლას უკვე არ მოაქვს საკმარისი შემოსავალი, სხვები კი თვლიან, რომ არსებულ პირობებში – ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის კარტოფილეობაში შექმნილი ვითარების ფონზე – მეცხოველეობა შესაძლოა სამეურნეო საქმიანობის უფრო მომგებიანი მიმართულება იყოს.
ზაფხულში სოფლებში ერთი ლიტრი რძის შესასყიდი ფასი დაახლოებით 1.40–1.50 ლარს შეადგენდა. დღეს ის 1.70 ლარამდე გაიზარდა. ერთი შეხედვით, ეს შესაძლოა დადებით ცვლილებად მოეჩვენოთ ფერმერებს. თუმცა, რეალური ხარჯების გათვალისწინებით ნათელი ხდება, რომ ფასის მატება ჯერ კიდევ არ ნიშნავს სოფლის მწარმოებლების შემოსავლების ზრდას.
ძროხების შენახვა სულ უფრო ძვირი ჯდება. იზრდება ხარჯები საკვებზე, ვეტერინარულ მომსახურებაზე, ტრანსპორტსა და მეურნეობის სხვა საჭიროებებზე. ამიტომ, ლიტრზე 1.70 ლარის პირობებშიც კი, ფერმერს ხშირად უჭირს ყველა ხარჯის დაფარვა და ღირსეული მოგების მიღება.
არამაის ჩახალიანი სოფელ მოდეგამიდან ამბობს, რომ რძის შესასყიდი ფასი დაახლოებით ერთი თვის წინ გაიზარდა, თუმცა ამის შემდეგაც კი შემოსავლები ხარჯებს ვერ ფარავს.
„ფასი 15 ოქტომბრიდან გაიზარდა,1ლ ბენზინი 5 ლარი ღირს ლიტრი, 0.5-ლიტრიანი მინერალური წყალი — 2–2.50 ლარი, ხოლო რძე — 1.70 ლარი. ბევრი უკვე ფიქრობს საქონლის სულადობის შემცირებაზე. წელს თივა ბევრი იყო, पण ხალხმა ველებიდან მისი გამოტანა ვერ შეძლო. წვიმების გამო მანქანები მინდვრებში ვერ შედიან, ამიტომ თივა იქ დარჩა“, — ამბობს არამაის ჩახალიანი სოფელ მოდეგამიდან.
აღვნიშნავთ, რომ სოფელ მოდეგამში მეცხოველეობა უფრო განვითარებულია.
იმავდროულად, შემსყიდველები და გადამამუშავებელი საწარმოების წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ მათთვისაც არ არის მომგებიანი რძის მაღალ ფასად ყიდვა. მათი თქმით, მზა პროდუქცია ცუდად იყიდება, მოთხოვნა მცირდება, ხოლო მოსახლეობის მსყიდველობითუნარიანობა ეცემა.
ნინოწმინდელმა ყველის ერთ-ერთმა მწარმოებელმა თქვა, რომ უკვე თითქმის ერთი თვეა რძეს ლიტრზე 1.70 ლარად ყიდულობს, თუმცა მისი საწარმოსთვის ეს ფასი ასევე არამომგებიანია.
„ჩვენთვის ეს ხელსაყრელი არ არის, მაგრამ შესასყიდი ფასი ავწიეთ, რათა სოფლის მცხოვრებლებსაც შეძლებოდათ ცოტათი მაინც წახალისება და გამომუშავება. გვესმის მათ მდგომარეობა: მეცხოველეობა მძიმე შრომაა. მაგრამ ჩვენთვის ეს ფასი წამგებიანია, რადგან ვაჭრობა ცუდად მიდის, ჩვენი პროდუქცია არ საღდება“, – განაცხადა ყველის მწარმოებელმა, რომელმაც ვინაობის გამჟღავნება არ ისურვა.
ამრიგად, შესასყიდი ფასის გაზრდა პრობლემას ვერც ფერმერებისთვის წყვეტს და ვერც გადამამუშავებლებისთვის. პირველნი საქონლის შენახვის ხარჯების ზრდას აწყდებიან, ხოლო მეორენი — მზა პროდუქციის რეალიზაციის სირთულეებს.
მეცხოველეობა თუ კარტოფილეობა: რა უფრო მომგებიანია?
რძის სექტორში არსებული სირთულეების მიუხედავად, ზოგიერთ ფერმერს მიაჩნია, რომ არსებულ პირობებში მეცხოველეობა შესაძლოა მაინც შემოსავლის უფრო მომგებიანი წყარო იყოს, ვიდრე კარტოფილის მოყვანა.
ვარაზდატ ჰაკობიანი სოფელ დადეშიდან ევროპული ჰოლშტეინის ჯიშის ძროხების მოშენებით არის დაკავებული. მის მეურნეობაში 12 მეწველი ძროხა, ასევე ხბოები და ბუღაა. მას მიაჩნია, რომ დღეს მისთვის მეცხოველეობა უფრო მომგებიანია, ვიდრე კარტოფილეობა.
„15 ოქტომბრიდან რძე გაძვირდა, მაგრამ ფასების საერთო ზრდის გათვალისწინებით, ეს მაინც არ არის ხელსაყრელი. ჩემი ძროხებისთვის საკვებს ვყიდულობ. იმისათვის, რომ მეცხოველეობა მომგებიანი გახდეს, რძე 2–2.50 ლარი უნდა ღირდეს ლიტრი. წელს თივა ბევრი იყო და მარაგები უკვე გავაკეთე. მიმაჩნია, რომ დღეს, ჩვენი სოფლის პირობებში, მეცხოველეობა კარტოფილეობაზე უფრო მომგებიანია. კარტოფილის აღების ორ დღეში იმდენი თანხა გადავიხადე, რამდენიც რძიდან მიღებული ჩემი ერთთვიანი შემოსავალია“, – ამბობს ვარაზდატ ჰაკობიანი.
ჰაკობიანის თქმით, ბოლო ორი წლის განმავლობაში სოფელში მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის სულადობა დაახლოებით 250 სულით შემცირდა. მცხოვრებლები სხვადასხვა მიზეზის გამო აგრძელებენ სულადობის შემცირებას, რაც ადგილობრივი მეცხოველეობის მომავალთან დაკავშირებით შეშფოთებას იწვევს.
გრიგორ ასლანიანმა სოფელ კარწახიდან კითხვას, არის თუ არა მომგებიანი რძის 1.70 ლარად გაყიდვა, მოკლედ უპასუხა:
„რომ არ იყოს მომგებიანი, ხომ ვერ გავყიდდით? აბა სხვა რა გზა გვრჩება?“
სურიკ კარაპეტიანი სოფელ ალათუმანიდან ასევე მეცხოველეობას ეწევა და დიდ მეურნეობას ფლობს. მის ფერმაში ევროპული ჰოლშტეინის ჯიშის ძროხებს ამრავლებენ. კარაპეტიანის თქმით, ის უკმაყოფილო არ არის ამ ცხოველების პროდუქტიულობით: ისინი ადგილობრივი ჯიშის ძროხებზე მეტ რძეს იძლევიან. თუმცა, ნაწველი მაინც არ აღმოჩნდა ისეთი მაღალი, როგორსაც ყიდვისას ელოდა.
ახლა სურიკ კარაპეტიანი რძეს ასპინძელ მეწარმეს ლიტრს 1.50 ლარად ჰყიდის. მას ეს ფასი დაბალი მიაჩნია, თუმცა, მეურნეობის დაბალი რენტაბელობის მიუხედავად, მეცხოველეობაზე უარის თქმას არ აპირებს.
„ეს არ არის მომგებიანი, მაგრამ რა ვქნათ? ხომ ვერ დავტოვებთ რძეს სარეალიზაციოდ ჩაბარების გარეშე? და რძისგან დამოუკიდებლად ყველის დამზადებაც არ არის მომგებიანი. მე საქონლის სულადობის შემცირებას არ ვაპირებ“, — ამბობს სურიკ კარაპეტიანი.
ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის რძის ბაზარზე არსებული სიტუაცია აჩვენებს, რომ შესასყიდი ფასების გაზრდა თავისთავად ვერ წყვეტს დაგროვილ პრობლემებს. ფერმერები აწყდებიან ხარჯების ზრდას, საკვების მომზადების სირთულეებსა და წარმოების არასაკმარის რენტაბელობას.
