ჯავახეთის ეროვნული პარკის თეთრობის აღკვეთილში ველურ ბუნებაში ათი ნიამორი გაუშვეს. ცხოველების გადაადგილებას GPS-გადამცემების (საყელურების) მეშვეობით მიადევნებენ თვალს, რაც მათი გადაადგილების მონიტორინგისა და შესაძლო საფრთხეების დროულად გამოვლენის საშუალებას მოგვცემს.
გაშვებული ცხოველები ადგილობრივ ბუნებრივ პირობებს შეესაბამებიან. ნიამორები უპირატესად მთიან და კლდოვან ადგილებში ბინადრობენ. ეს სახეობა დამახასიათებელია რეგიონისთვის, მათ შორის ფშავ-ხევსურეთისთვის, თუმცა მანამდე ტეთრობის მიდამოებში ეს ცხოველები არ გვხვდებოდნენ. გაშვებული ათი ნიამორიდან ორი ხარია (ხვადი), რვა კი —ძუ. ცხოველები ნაკრძალს თბილისის ზოოპარკმა გადასცა, სადაც ისინი სპეციალურად ბუნებრივ გარემოში შემდგომი დაბრუნებისთვის გამოჰყავდათ. გაზაფხულზე კიდევ ხუთი ინდივიდის გაშვება იგეგმება.
რამდენად წარმატებით შეძლებენ ცხოველები ადაპტაციასა და ველურ ბუნებაში გადარჩენას, ჯერჯერობით უცნობია. თითოეულ ნიამორზე დამონტაჟებულია დაახლოებით 5 000 დოლარის ღირებულების GPS-გადამცემი. მათ გადაადგილებას აღკვეთილის თანამშრომლები გააკონტროლებენ. თუ გადამცემიდან სიგნალის მიღება შეწყდება ან მისი მონაცემები ცხოველის გაჩერებაზე მიუთითებს, ეს შესაძლოა საფრთხეზე მოწმობდეს — მაგალითად, მგლების ან ბრაკონიერების თავდასხმაზე.
ეს თეთრობის აღკვეთილში რეგიონისთვის დამახასიათებელი სახეობების პოპულაციის აღდგენის პირველი მცდელობა არ არის. 2023 წლის 28 სექტემბერს აქ 300 რუხი კაკაბი (ჩალისფერი კაკაბი) გაუშვეს. ფრინველები საჩხერიდან გარემოს დაცვის სამინისტროს თანამშრომლებმა ჩამოიყვანეს. გაშვების ორგანიზებაში ადგილობრივი ხელისუფლებისა და ჯავახეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის წარმომადგენლებიც მონაწილეობდნენ, რადგან შერჩეული ადგილი აღკვეთილის ტერიტორიაზე მდებარეობს. თუმცა, იმის დადგენა, თუ რამდენი ფრინველი გადარჩა გაშვების შემდეგ, ვერ მოხერხდა. 300 ფრინველის გაშვებამდე ტეთრობში კაკბები ისედაც ბინადრობდნენ, რის გამოც ადგილობრივი ინდივიდების გაშვებულებისგან განსხვავება შეუძლებელი აღმოჩნდა — ფრინველებს GPS-გადამცემები არ ჰქონდათ.
წინა მცდელობისგან განსხვავებით, ნიამორების გაშვებისას გათვალისწინებულია დაკვირვების სისტემა, რაც სპეციალისტებს ბუნებრივ პირობებთან მათ ადაპტაციასა და მოსალოდნელი რისკების შეფასებაში დაეხმარება.
ნიამორი გარეული თხის სახეობაა, რომელიც კავკასიის, ახლო აღმოსავლეთისა და ზოგიერთი მეზობელი რეგიონის მთიან რაიონებში ბინადრობს. ეს არ არის შინაური თხა, არამედ ცხოველი, რომელიც კლდეებში, ციცაბო ფერდობებსა და ძნელად მისადგომ ადგილებში ცხოვრებასაა შეგუებული. საქართველოს ეროვნული „წითელი ნუსხის“ მიხედვით, ეს სახეობა გადაშენების კრიტიკული საფრთხის წინაშე მყოფად ითვლება.
