სოფლის მეურნეობის ახალმა აღწერამ მნიშვნელოვანი ტენდენცია აჩვენა: ბოლო ათი წლის განმავლობაში სასოფლო-სამეურნეო მეურნეობების რაოდენობა საგრძნობლად შემცირდა. ეროვნული სტატისტიკის მონაცემებით, 2024 წელს ქვეყანაში 479,5 ათასი სასოფლო-სამეურნეო მეურნეობა ირიცხებოდა, რაც 25,3%-ით ნაკლებია 2014 წლის წინა აღწერის მაჩვენებელზე.
ერთი შეხედვით, ეს ციფრი შეიძლება საგანგაშოდ გამოიყურებოდეს, თუმცა პარალელურად სხვა პროცესიც მიმდინარეობს. იმ იურიდიული პირების რაოდენობა, რომლებიც ფლობენ ან იყენებენ სასოფლო-სამეურნეო მიწებს, ასევე ეწევიან მეცხოველეობას, მეფრინველეობასა თუ მეფუტკრეობას, პირიქით, გაიზარდა. 2024 წლის ოქტომბრისთვის ასეთი ორგანიზაციების რაოდენობამ 2,8 ათასს მიაღწია, რაც ათი წლის წინანდელ მაჩვენებელზე 25%-ით მეტია.
ფაქტობრივად, სტატისტიკა აგრარული სექტორის თანდათანობით ტრანსფორმაციაზე მიუთითებს. მცირე მეურნეობები ქრება ან მსხვილდება, ხოლო კომპანიებისა და ორგანიზებული მწარმოებლების როლი საგრძნობლად იზრდება. ეს მეტყველებს არა მხოლოდ სოფლის მეურნეობის სტრუქტურის ცვლილებაზე, არამედ რესურსების კონცენტრაციაზე ბაზრის უფრო მსხვილი მოთამაშეების ხელში.
ამასთანავე, მრავალწლოვანი ნარგავებით დაკავებული მიწების საერთო ფართობი არსებითად გაიზარდა. 2024 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით, მათმა ფართობმა 176 ათას ჰექტარს მიაღწია, რაც 60,6%-ით აღემატება 2014 წლის მაჩვენებელს. მსგავსი ზრდა მიუთითებს გრძელვადიან ინვესტიციებზე აგრარულ სექტორში და მწარმოებლების სწრაფვაზე, ფსონი უფრო მაღალი დამატებული ღირებულების მქონე კულტურებზე დადონ.
თუმცა, დადებითი დინამიკა ყველა მიმართულებით არ შეინიშნება. განსაკუთრებით თვალსაჩინოა ციტრუსის პლანტაციების შემცირება. ათი წლის განმავლობაში მათი ფართობი 8,1%-ით შემცირდა. თუ 2014 წელს ციტრუსი 7,4 ათას ჰექტარზე მოჰყავდათ, 2024 წლისთვის ეს მაჩვენებელი 6,8 ათას ჰექტარამდე შემცირდა.
ციტრუსის ფართობების კლება, შესაძლოა, ერთდროულად რამდენიმე ფაქტორს უკავშირდებოდეს — კლიმატის ცვლილებას, ბაღების მოვლის ხარჯების ზრდას, მუშახელის დეფიციტსა და ფერმერების გადაორიენტირებას უფრო მომგებიან კულტურებზე. იმ რეგიონებისთვის, სადაც ციტრუსოვნების მოშენებას ტრადიციულად მნიშვნელოვანი ეკონომიკური როლი ჰქონდა, ეს ტენდენცია სერიოზულ სიგნალად იქცევა.
სოფლის მეურნეობა თანდათანობით სტრუქტურულად იცვლება. ბაზარი უფრო კონცენტრირებული ხდება, ინვესტიციები გრძელვადიან პროექტებში მიდის, ტრადიციული მიმართულებები კი ახალი გამოწვევების წინაშე დგება. სწორედ ეს ცვლილებები განსაზღვრავს დიდწილად აგრარული ეკონომიკის მომავალს უახლოეს წლებში.
