საქართველოს სკოლების ბევრი მასწავლებლისთვის 2026-2027 სასწავლო წლის დასაწყისი სამომავლო პროფესიულ საქმიანობასთან დაკავშირებული კითხვებით დაიწყო. მასწავლებლები, რომლებმაც ვერ ჩააბარეს გამოცდა და ვერ დაადასტურეს პროფესიული კომპეტენცია, გაურკვევლობაში აღმოჩნდნენ — შეძლებენ თუ არა მუშაობის გაგრძელებას.
ახალი წესების პირობებში, გამოცდების ჩაბარების გზით პროფესიული კომპეტენციის დადასტურება უფრო მნიშვნელოვანი ხდება იმისათვის, რომ მასწავლებელმა სკოლაში პროფესიული საქმიანობა გააგრძელოს და შესაბამისი საათების საზღაური მიიღოს.
ახალქალაქშიც მასწავლებელთა გამოცდების შედეგებმა თავისი კვალი დატოვა სკოლების საკადრო ცვლილებებზე.
Jnews-ის მონაცემებით, რეგიონის ზოგიერთი მასწავლებელი, რომელმაც ვერ შეძლო პროფესიული გამოცდების ჩაბარება, ახალი სასწავლო წლის დასაწყისში გაურკვეველ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. ამავდროულად, ახალქალაქის სხვადასხვა სკოლაში დაიწყო განცხადებების გამოქვეყნება ვაკანსიების შესახებ. ზოგ სკოლაში დაითხოვეს ის მასწავლებლები, რომლებმაც ვერ გადალახეს გამოცდის ბარიერი, ასევე ისინიც, ვინც აბარებდა გამოცდებს. ზოგ შემთხვევაში კი, ვაკანსიის გამოცხადებისა და სხვა სპეციალისტის ვერპოვნის შემდეგ, სამუშაოზე ისევ იგივე მასწავლებელი აღადგინეს.
სიტუაცია საკმაოდ დაძაბული იყო სასწავლო წლის დასაწყისში. Jnews-მა მიმართა მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრს იმის გასარკვევად, არსებობს თუ არა კონკრეტული წესები მსგავს სიტუაციებში. სანამ Jnews მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრის პასუხს ელოდებოდა, როგორც ახალქალაქში, ისე რეგიონის სხვა სკოლებში, ვნებები, როგორც ჩანს, ჩაცხრა და თითოეულმა სკოლამ მსგავსი სიტუაციების მოსაგვარებლად საკუთარი ფორმულა გამონახა.
თუმცა, პასუხი და დასაბუთება, რომელიც ჩვენ მოქმედ წესებთან დაკავშირებით მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრისგან მივიღეთ, მოცემულია ქვემოთ:
კითხვაზე, თუ რა შემთხვევაში აქვს სკოლას უფლება, სამუშაოზე აიყვანოს მასწავლებელი, რომელსაც არ აქვს უფროსი მასწავლებლის სტატუსი, მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრიდან შემდეგი პასუხი გასცეს:
„საქართველოს კანონის „ზოგადი განათლების შესახებ“ 21-ე მუხლის პირველი პუნქტის „გ“ ქვეპუნქტის შესაბამისად, თუ სკოლას არ შეუძლია აიყვანოს უფროსი მასწავლებელი, მას უფლება აქვს, სამუშაოზე აიყვანოს პირი, რომელსაც აქვს ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებულ საგანში/საგნობრივ ჯგუფში ბაკალავრის, მაგისტრის ან მასთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხი. ეს დასაშვებია იმ პირობით, რომ შესაბამისი პირი მუშაობის დაწყებიდან 2 წლის განმავლობაში დაასრულებს მასწავლებელთა მომზადების პროგრამას ან დისტანციური სწავლების კურსს“.
იმავე კანონის 21-ე მუხლის შესაბამისად, სკოლას უფლება აქვს, მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრის თანხმობით, ხელშეკრულება დადოს მასწავლებლობის კანდიდატთან, რომელსაც აქვს მინიმუმ ბაკალავრის ხარისხი და/ან ხელოვნების, სპორტის ან ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების სფეროში პროფესიული განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტი და, ზოგადსაобразоваებო დაწესებულების საჭიროებიდან გამომდინარე, ამ დაწესებულებაში ნამუშევარია არაუმეტეს 2 წლისა.
ამ შემთხვევაში დასაქმებული ჩაერთვება კვალიფიკაციის შესაბამისი საგნის მასწავლებელთა მომზადების პროგრამაში საგნობრივი კომპეტენციის დადასტურების გარეშე. კანონის მე-2 მუხლის „9“ და „10“ ქვეპუნქტების შესაბამისად, სკოლას ასევე შეუძლია სამუშაოზე მიიღოს…“
„გარდა ამისა, სკოლას უფლება ჰყავს, აიყვანოს „მოწვეული მასწავლებელი“ და „შემცვლელი მასწავლებელი“. „მოწვეული მასწავლებელი“ არის პირი, რომელიც, მასწავლებელთა პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის პროგრამაში ჩართვის გარეშე, ასწავლის ეროვნული სასწავლო გეგმით გათვალისწინებულ ან გაუთვალისწინებელ საგანს.
მისი სამუშაო დატვირთვა არ უნდა აღემატებოდეს კანონით დადგენილი სრული სამუშაო დატვირთვის სასწავლო საათების 50 პროცენტს და მას უნდა ჰქონდეს შესაბამისი საგნის სწავლებისთვის აუცილებელი უნარები და/ან პრაქტიკული გამოცდილება მოცემულ სფეროში.
„შემცვლელი მასწავლებელი“ არის პირი, რომელიც სკოლაში ასწავლის მასწავლებელთა პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის პროგრამაში ჩართვის გარეშე, თუ დაწესებულების საჭიროებიდან გამომდინარე შეუძლებელია დროებით არმყოფის შეცვლა იმავე სკოლის სხვა მასწავლებლით, რომელიც აკმაყოფილებს მინისტრის მიერ მოწვეული მასწავლებლებისთვის დადგენილ მოთხოვნებს“.
კითხვაზე, თუ რისი გაკეთება შეუძლიათ იმ მასწავლებლებს, რომლებსაც ჯერ არ მიუღიათ უფროსი მასწავლებლის სტატუსი, მუშაობის გასაგრძელებლად, ცენტრიდან შემდეგი პასუხი მოჰყვა:
„იმისათვის, რომ მასწავლებელმა, რომელსაც არ აქვს უფროსი მასწავლებლის სტატუსი, შეძლო მუშაობის გაგრძელება, მან უნდა დააკმაყოფილოს საქართველოს კანონის „ზოგადი განათლების შესახებ“ 21-ე მუხლის პირველი პუნქტით გათვალისწინებული ერთ-ერთი მოთხოვნა, ან დასაქმებულ იქნეს როგორც მოწვეული და/ან შემცვლელი მასწავლებელი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, სკოლას არ აქვს უფლება, ამ პირთან შრომითი ურთიერთობა დაამყაროს“.
მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრიდან ასევე უპასუხეს, რომ თუ სკოლას არ ჰყავს უფროსი მასწავლებლის სტატუსის მქონე პედაგოგი, ის ვალდებულია გამოაცხადოს ღია კონკურსი და უფლება არა აქვს, კონკურსის გამოუცხადებლობა გაამართლოს მასწავლებლის მიერ მომავალ პედაგოგიური კვალიფიკაციის გამოცდებში შესაძლო მონაწილეობით.
კითხვაზე, თუ რა შემთხვევაში შეუძლია სკოლას, არ აიყვანოს უფროსი მასწავლებლის სტატუსის მქონე პედაგოგი, მაშინ როცა სკოლაში ვაკანსიაა, მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრიდან უპასუხეს:
„ვაკანსიის არსებობა და კანდიდატის, როგორც უფროსი მასწავლებლის სტატუსი არ იძლევა სკოლაში მუშაობის ავტომატურ უფლებას. №174/N ბრძანების მე-5–მე-8 მუხლების შესაბამისად, კონკურსის მიზანია ვაკანტური თანამდებობისთვის საუკეთესო კანდიდატის შერჩევა.
კომისია აფასებს კანდიდატის განათლებას, გამოცდილებას, წარმოდგენილ დოკუმენტებს, აგრეთვე გასაუბრებისა და კონკურსის სხვა ეტაპების შედეგებს (ასეთის არსებობის შემთხვევაში). იმავე ბრძანების მე-7 მუხლის მე-3–მე-6 პუნქტების შესაბამისად, შეფასება უნდა ეფუძნებოდეს პროფესიულ ცოდნას, უნარებსა და კვალიფიკაციას, იყოს ობიექტური და მიუკერძოებელი, შედეგი კი ასახული უნდა იყოს კომისიის სხდომის ოქმში.
შესაბამისად, სკოლას შეუძლია უარი თქვას უფროსი მასწავლებლის თანამდებობაზე კანდიდატის შერჩევაზე, თუ, მაგალითად, კანდიდატი არ აკმაყოფილებს სკოლის მოთხოვნებს, ან არ წარადგენს საჭირო კვალიფიკაციის დამადასტურებელ დოკუმენტებს, ანდა სხვა კანდიდატი უკეთ შეეფერება საკვალიფიკაციო მოთხოვნებს“.
ხოლო კითხვაზე, შეიძლება თუ არა იმ მასწავლებელმა, რომელმაც ერთი საგნის გამოცდა ჩააბარა, ასწავლოს სხვა საგნები, რომლებშიც გამოცდა არ ჩაუბარებია, შემდეგი პასუხი გაიცა:
„საქართველოს კანონი „ზოგადი განათლების შესახებ“ მე-2 მუხლით განმარტავს „საგნობრივი ჯგუფის მასწავლებლის“ ცნებას, როგორც „პირს, რომელიც ზოგადსაგანათლებლო დაწესებულების საბაზო და/ან საშუალო საფეხურზე ასწავლის ერთ საგნობრივ ჯგუფში გაერთიანებულ ყველა საგანს“. 31-ე მუხლის შესაბამისად, მათემატიკის, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების, ფიზიკის ან ტექნოლოგიების საგნობრივ ჯგუფში შემავალი საგნის/საგნების პედაგოგმა სწავლება უნდა წარმართოს შემდეგნაირად:
ა) მათემატიკის მასწავლებელს უფლება აქვს, ასწავლოს ტექნოლოგიების საგნობრივ ჯგუფში შემავალი საგანი/საგნები და/ან საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების საგანი, კერძოდ, ფიზიკა, იმავე ან სხვა საფეხურზე.
ბ) ტექნოლოგიების საგნობრივ ჯგუფში შემავალი საგნის/საგნების პედაგოგს უფლება აქვს, ასწავლოს მათემატიკა და/ან საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები, კერძოდ, ფიზიკა, იმავე ან/და სხვადასხვა საფეხურზე.
გ) საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების საგნობრივ ჯგუფში შემავალი ფიზიკის მასწავლებელს უფლება აქვს, ასწავლოს მათემატიკის და/ან ტექნოლოგიების საგნობრივ ჯგუფში შემავალი საგანი/საგნები, იმავე ან/და სხვა საფეხურზე.
სკოლა ვალდებულია, სასწავლო განრიგით გათვალისწინებული საათები, ძირითადად, გაანაწილოს იმ მასწავლებლებს შორის, რომლებსაც აქვთ ამ საგნის წამყვანის, მენტორის და/ან პრაქტიკოსის (ან კონსულტანტის) სტატუსი, თუ ასეთები ჰყავს, და უზრუნველყოს სრული სამუშაო დატვირთვა ამ საგნის საათების ხარჯზე.
31¹ მუხლის შესაბამისად, მასწავლებელი, რომელსაც ერთდროულად აქვს ქართული ენისა და ლიტერატურის, მათემატიკისა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების (I–IV კლასები) სწავლების უფლება, უფლებამოსილია სკოლის დაწყებით საფეხურზე ასწავლოს საგანი „მე და საზოგადოება“.
