ახალქალაქი მდიდარია თავისი მრავალფეროვანი სოფლებით და, განსაკუთრებით, თითოეულ სოფელთან დაკავშირებული ისტორიებით. ჩვენი სოფლები გამოირჩევიან არა მხოლოდ თავისი უნიკალური დიალექტით, არამედ ყურადღებას იპყრობენ თავისი გამორჩეული სახელწოდებებითა და მათი განმარტებებით.
იმის დასადგენად, თუ რამდენად ფლობენ თავად სოფლის მცხოვრებლები ინფორმაციას საკუთარი სოფლების სახელწოდებების წარმოშობისა და მათი მნიშვნელობის შესახებ – როგორც იდენტობის მნიშვნელოვანი შემადგენელი ნაწილის – Jnews ესაუბრა ახალქალაქის რაიონის ყველა სოფლის მცხოვრებს. წარმოდგენილ სახელწოდებებს შესაძლოა არ ჰქონდეს ოფიციალური ან ისტორიული საფუძველი; ჩვენ უბრალოდ ვაქვეყნებთ იმას, რაც უშუალოდ მოსახლეობამ იცის საკუთარი სოფლების შესახებ.
დილისკა: მოსახლეობის თქმით, სოფელ დილისკას სახელწოდება მომდინარეობს ორი ქართული ფუძიდან — „დილის“ და „კარი“, რაც ერთობლიობაში ნიშნავს „დილის კარს“, ანუ განთიადს.
ზაკი: „ზ“ (Z) ანბანის მე-6 ასოა, ხოლო „აკ“ ნიშნავს წყაროს, რაც ნიშნავს ექვსი წყაროს მქონე სოფელს. მოსახლეობის თქმით, არსებობს მეორე ვერსიაც, რომლის თანახმად, აქ დასახლებულები არიან დასავლეთ სომხეთის ამავე სახელწოდების სოფლიდან დევნილები, რომლებმაც სოფელს ძველი სახელი შეუნარჩუნეს.
ეხტილა: ამ სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს ქართული გამოთქმიდან „ეხ, დილა“ (ეჰ, დილა).
ერინჯა: მოსახლეობის გადმოცემით, სოფელ ერინჯას სახელწოდება დაკავშირებულია სიტყვასთან „ერინჯაკ“. წარსულში ამ სოფელს ბევრი მცხოვრები ჰყავდა და სოფლიდან წასვლის მიზეზს სიმდიდრეს უკავშირებენ — ანუ „ერინჯაკების“ (ობობების) მეშვეობით ბევრი ფული დაგროვდა და მდიდარი გლეხები სხვაგან გადასახლდნენ.
თახჩა: თახჩა ნიშნავს ორმოს, ჩაღრმავებულ ადგილს.
ლომატურცხი: ამ სოფლის სახელწოდებასთან დაკავშირებით აღინიშნება, რომ მას ბერძნული წარმოშობა აქვს, რადგან აქ ადრე ბერძნები ცხოვრობდნენ. თუმცა, ქართულ წყაროებში ის განიმარტება როგორც ქართული სიტყვა, რაც „ლომების საბრძოლო ადგილს“ ნიშნავს.
ხანდო: ამ დასახლების სახელი უკავშირდება სიტყვა „ხანს“, რაც ადგილობრივების განმარტებით ხეობაში მდებარე ადგილს ნიშნავს. ამ სიტყვას დაემატა დაბოლოება „დო“, რის შედეგადაც ჩამოყალიბდა სოფლის სახელწოდება.
ხავეთი: ამ დასახლების სახელს მოსახლეობა ბიბლიურ ფესვებს უკავშირებს. იგი მიიჩნევა ებრაული სახელის, „იაფეთის“ (Japhet), ერთ-ერთ სომხურ ვარიანტად, რაც თარგმანში ნიშნავს „ლამაზს“, „ვრცელს“ ან „დაე, განივრცოს“.
ხოსპიო: სოფელ ხოსპიოს სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვა „ოსპიდან“ (მცენარის დასახელება).
ხორენია: არსებობს ვერსია, რომლის მიხედვითაც სახელწოდება „ხორენია“ წარმოიშვა სიტყვების შეერთებით — „ხორი ფოს“ (ღრმა ორმო), რადგან სოფელი მთებითაა გარშემორტყმული და თავისი მდებარეობით ორმოს მოგვაგონებს.
ავტორი ჰნაზიკ ავეტისიან
