ევროპაში გაზის ფასმა 2022 წლის ენერგეტიკული კრიზისის შემდეგ ყველაზე მკვეთრი ცვლილება აჩვენა. თებერვლის ბოლოსთან შედარებით ზრდამ 115% შეადგინა, ორშაბათს დაფიქსირებული ნახტომის გათვალისწინებით, როდესაც ფასმა 68,8 ევრო/მგვტ.სთ-ს მიაღწია (დაახლოებით $835 1000 კუბურ მეტრზე). მიუხედავად იმისა, რომ ყატარიდან, რომელმაც შეწყვიტა თხევადი ბუნებრივი გაზის (LNG) მიწოდება, ევროპა არც ისე ბევრ გაზს იღებს, მას მაინც მოუწევს სხვა მყიდველებთან კონკურენცია შემცირებული რესურსებისთვის.
ამჟამინდელი კრიზისი მასშტაბებით ჯერჯერობით შეუდარებლად მცირეა 2022 წელთან შედარებით. მაშინ, უკრაინაში რუსეთის შეჭრამდეც კი, ევროპაში გაზი 80-90 ევრო/მგვტ.სთ-მდე გაძვირდა, მათ შორის იმის გამოც, რომ „გაზპრომი“ ომის დაწყებამდე დაახლოებით ნახევარი წლის განმავლობაში არ ყიდდა გაზს სპოტ ბაზარზე და მას თავის ევროპულ საცავებში აკავებდა. 2022 წლის აგვისტოში ფასმა პიკს მიაღწია და 340 ევრო/მგვტ.სთ-ს გადააჭარბა (მაშინ ეს დაახლოებით $3600 იყო 1000 კუბურ მეტრზე).
ყატარიდან, რომელმაც შეწყვიტა თხევადი გაზის მიწოდება ირანში მიმდინარე ომის გამო (რომელმაც ჰორმუზის სრუტე ჩაკეტა), ევროკავშირის ქვეყნები თავისი თხევადი ბუნებრივი გაზის (LNG) იმპორტის 6-8%-ს იღებდნენ, მაშინ როცა აშშ-დან — დაახლოებით 60%-ს. თუმცა, მაგალითად, ჩინეთი ყატარზე 25-30%-ით არის დამოკიდებული. მთლიანობაში, ახლო აღმოსავლეთის ამ სახელმწიფოს წილი თხევადი გაზის მსოფლიო ბაზარზე 20%-ს შეადგენს. „თუ თქვენ ბერლინში გჭირდებათ დამატებითი ტანკერი გაზით აშშ-დან, მოგიწევთ მისთვის საკმარისად მაღალი ფასი გადაიხადოთ, რათა ის ტოკიოში არ წავიდეს“, — წერენ Bernstein-ის ანალიტიკოსები. Bloomberg აღნიშნავს, რომ ევროპისკენ მიმავალმა რამდენიმე LNG-ტანკერმა გასულ კვირას უკვე შეიცვალა კურსი აზიისკენ.
მიუხედავად იმისა, რომ თბილი ამინდების გამო ევროპამ თითქმის შეწყვიტა გაზის ამოღება მიწისქვეშა საცავებიდან, ამჟამინდელ სათბობ სეზონს იგი ძალიან დაბალი მარაგებით ასრულებს — ისინი ახლა 30%-ზე ნაკლებს შეადგენს (ბოლო ხუთი წლის საშუალო მაჩვენებლის, დაახლოებით 45%-ის წინააღმდეგ). ეს ნიშნავს, რომ შემდეგი სეზონისთვის მას გაცილებით დიდი მოცულობების შესყიდვა დასჭირდება.
თუმცა, როგორც ყატარის ენერგეტიკის მინისტრმა Financial Times-ს განუცხადა, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტი დაუყოვნებლივ დასრულდება, ქვეყანას „რამდენიმე კვირიდან რამდენიმე თვემდე“ დასჭირდება, რათა მიწოდების ნორმალურ ციკლს დაუბრუნდეს. Goldman Sachs-მა II კვარტლისთვის ევროპაში გაზის ფასის პროგნოზი 45-დან 63 ევრომდე გაზარდა იმ დაშვებით, რომ ყატარიდან მიწოდება მარტის ბოლომდე არ აღდგება, ხოლო აპრილის განმავლობაში მოცულობები თანდათან გაიზრდება.
Morgan Stanley-ს ანალიტიკოსების აზრით, ყატარში თხევადი ბუნებრივი გაზის (LNG) წარმოების შეჩერებამ შესაძლოა გააქროს მსოფლიო ბაზარზე არსებული ჭარბი LNG-ის ძირითადი ნაწილი, რომელიც მიმდინარე წლისთვის იყო პროგნოზირებული, ხოლო ექსპორტის ერთ თვეზე მეტი ხნით შეწყვეტა „სწრაფად შექმნის დეფიციტს“.
მოსკოვის დროით 12:30 საათისთვის, ევროპული გაზის ფიუჩერსის (Dutch TTF) ფასი დილის მაქსიმუმებიდან 59,9 ევრო/მგვტ.სთ-მდე ($727 1000 კუბურ მეტრზე) დაეცა.
