მიუსაფარი ძაღლების პრობლემა საქართველოში, რომელიც განსაკუთრებით მწვავედ დგას ახალქალაქში, მოსალოდნელი თავდასხმების გამო მცხოვრებთა შეშფოთებას იწვევს. ცხოველთა დამცველები შექმნილ სიტუაციაში თავად ქალაქის მცხოვრებლებს ადანაშაულებენ. სტერილიზაციის მუნიციპალური დაფინანსება შედეგს არ იძლევა. გამოსავლის სახით, სურსათის ეროვნული სააგენტო წელს ახალქალაქში 1000-ზე მეტი მიუსაფარი ძაღლის სტერილიზაციას გეგმავს.
მარტოსული ძაღლი ახალქალაქის ქუჩებში საკვებს ეძებს. ის მოვლილი ჩანს, რაც იმის ეჭვს ბადებს, რომ სულ ცოტა ხნის წინ მას პატრონი ჰყავდა. სავარაუდოდ, ის აქ განზრახ „დაკარგეს“. ხშირად ჯიშიან, მოვლილ ძაღლებს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სამონადირეო ტერიტორიებზე ტოვებენ. ქუჩის ცხოვრებასთან შეუგუებელი ცხოველები საკვების ძიებაში ქალაქამდე აღწევენ, თუმცა აქაც ახალი გამოცდები ელით.
ახალქალაქის ქუჩებში შეხვდებით არა მხოლოდ მიტოვებულ ჯიშიან ძაღლებს — ყოფილ შინაურ ფავორიტებს, არამედ ჩვეულებრივ მეტისებსაც, რომლებიც ლეკვობიდანვე არიან მიჩვეულნი გადარჩენისთვის ბრძოლას. ასეთი ძაღლები ხშირად ხროვებად იკრიბებიან, იკავებენ გარკვეულ ტერიტორიას და მას იცავენ. ღმერთმა ნუ ქნას, უცხო ადამიანმა ან სხვა ძაღლმა მათ სივრცეზე ხელყოფა სცადოს.
თუმცა, მიუსაფარი ცხოველებისთვის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ საფრთხედ კვლავ ადამიანი რჩება. სამწუხაროდ, არიან ადამიანები, რომლებიც დაუნდობლად გატანენ ძაღლებს მანქანით, სასტიკად ეპყრობიან მათ ან უბრალოდ გულგრილად უვლიან გვერდს მათ ტანჯვას. ბევრი მცხოვრები კვებავს მიუსაფარ ცხოველებს, თუმცა უმრავლესობა ძლიერ შიშს განიცდის. მცხოვრებლებზე თავდასხმის შემთხვევები ყოველწლიურად იმატებს, ისევე როგორც გაბოროტებული და მშიერი ძაღლების რაოდენობა.
მრავალსართულიანი კორპუსების თითოეულ სადარბაზოსთან რამდენიმე ძაღლია. მცხოვრებლებს ეშინიათ ბავშვების სკოლაში მარტო გაშვება. Jnews-ის რედაქციას ხშირად მიმართავენ მოქალაქეები, რომლებსაც საკუთარი სახლებიდან გამოსვლის ეშინიათ.
„ვის შეიძლება მივმართოთ, რომ ძაღლების საკითხი გადაჭრას? უბრალოდ გვეშინია ბავშვების სკოლაში მარტო გაშვება“, — ამბობს ახალქალაქის ერთ-ერთი მრავალსართულიანი კორპუსის მცხოვრები.
თუმცა, მშობლები ყოველთვის ვერ ახერხებენ შვილების დაცვას. აღმაშენებლის ქუჩაზე, ბენზინგასამართ სადგურ „ლუკოილთან“, ქალსა და მის ხუთი წლის ქალიშვილს ძაღლები დაესხნენ თავს. როგორც მან გვიამბო, ისინი შემთხვევით ჩავლილმა ახალგაზრდებმა გადაარჩინეს, რომლებმაც ძაღლების ხროვა მოიგერიეს. ეს არც პირველი შემთხვევაა და არც უკანასკნელი.
საკუთარი შიშის შესახებ რედაქციას ჰრანუშმაც აცნობა:
„დილით ბავშვი სკოლაში უნდა წავიდეს. ჩვენ ყოფილ „მე-15 ქალაქში“ ვცხოვრობთ. ცენტრალურ გზაზე გასვლისას იქ არის რესტორანი, რომლის მიმდებარედაც 7–8 დიდი ძაღლი ესხმის თავს ბავშვებს და არა მხოლოდ მათ. მოპირდაპირე კორპუსის მცხოვრებლები დილაადრიან სამსახურში მიდიან და მათაც თავს ესხმიან. სკოლაში წასვლა პრობლემაა, სამსახურში წასვლა — პრობლემა, ნაგვის გადაყრაც კი პრობლემაა. რამდენიმე დღის წინ ჩემს ქმარს უკბინეს. მართალია, ტანსაცმელს გამოედნენ და კბილებით ტანამდე ვერ მიწვდნენ, მაგრამ მაინც. ახლა ხელმოწერებს ვაგროვებთ ადგილობრივ თვითმმართველობაში საჩივრის შესატანად, რათა ეს პრობლემა მოაგვარონ და ძაღლებმა ადამიანებს ზიანი აღარ მიაყენონ“, — ამბობს ყოფილი „მე-15 ქალაქის“ მაცხოვრებელი ჰრანუში.
არიან მოქალაქეები, რომლებიც თავდასხმებში თავად დაზარალებულებს ადანაშაულებენ და ამბობენ, რომ ეს უკანასკნელნი ძაღლებს ცუდად ეპყრობიან, პროვოკაციას უწყობენ მათ, და რომ ძაღლები ადამიანების ხელით იღუპებიან.
იმის შესახებ, თუ რამდენი ძაღლი ან სხვა ცხოველი იღუპება, სტატისტიკა არ არსებობს. თუმცა, არსებობს სტატისტიკა იმის თაობაზე, თუ რამდენი ცხოველი ესხმის თავს ადამიანებს; ამ მონაცემებში შედის მხოლოდ ის შემთხვევები, როდესაც მოქალაქეები დახმარებისთვის ექიმებსა და სპეციალისტებს მიმართავენ.
ახალქალაქის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ცენტრის ინფორმაციით, ამ წლის დასაწყისიდან ცხოველის მხრიდან ადამიანზე თავდასხმისა და დაკბენის 13 შემთხვევა დაფიქსირდა. მათ შორის იყო ერთი შემთხვევა, როდესაც მიუსაფარი ძაღლები თავს დაესხნენ და უკბინეს 15 წლის მოზარდს, დანარჩენ შემთხვევებში კი მსხვერპლი სრულწლოვანი პირები იყვნენ. ამასთან, 13-დან ერთ შემთხვევაში თავდამსხმელი ცხოველი ღორი იყო, დანარჩენ შემთხვევებში კი — ძაღლები.
ამ შედეგამდე მიგვიყვანა როგორც ადგილობრივი, ისე ცენტრალური ხელისუფლების არაეფექტურმა ქმედებებმა, ასევე ადამიანების დამოკიდებულებამ ცხოველების მიმართ. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის 2026 წლის ბიუჯეტში კვლავ გამოიყო 30 000 ლარი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული მიუსაფარი ძაღლების დაჭერის, სტერილიზაციის, კასტრაციის, ვაქცინაციის, იდენტიფიკაციისა და ბუნებრივ გარემოში დაბრუნების მომსახურებისთვის. თუმცა, ტენდერი ჯერჯერობით გამოცხადებული არ არის. მეტიც, ბოლო ტენდერი ამ მიზნით ჯერ კიდევ 2024 წელს გამოცხადდა და ის ბოლომდე ჯერ არ განხორციელებულა.
ხელშეკრულება 2024 წლის 14 აგვისტოს გაფორმდა ოზურგეთელ ინდივიდუალურ მეწარმე გელა ნაცვლიშვილთან, 25 986 ლარის ოდენობით. მიუსაფარი ძაღლების დაჭერის, სტერილიზაციის, კასტრაციის, ვაქცინაციის, იდენტიფიკაციისა და დაბრუნების (საჭიროების შემთხვევაში კი ევთანაზიის) პროცესი 2024 წლის 15 სექტემბერს დაიწყო.
2025 წელს ახალქალაქის ბიუჯეტმა ძაღლების დასაჭერად მორიგი 26 000 ლარი გამოყო. თუმცა, ამ სამუშაოების შესასრულებლად ტენდერი 2025 წელს არ გამოცხადებულა, რადგან 2024 წლის ტენდერი ბოლომდე არ იყო განხორციელებული.
ახალქალაქის მერიის ინფორმაციით, 2024 წელს ინდივიდუალურმა მეწარმე გელა ნაცვლიშვილმა ახალქალაქში დაიჭირა, გაუკეთა სტერილიზაცია, კასტრაცია, ვაქცინაცია, იდენტიფიკაცია და ძველ ადგილზე დააბრუნა 56 ძაღლი, ხოლო 2025 წელს — 71. ორ წელიწადში სულ 142 ძაღლის სტერილიზაცია უნდა მომხდარიყო, თუმცა ამ მაჩვენებლის მიღწევაც ვერ მოხერხდა — კიდევ 15 ძაღლს სტერილიზაცია არ ჩატარებია.
ახალქალაქის მერიის გარემოსდაცვითი განყოფილების უფროსის, რამაზ ხუციშვილის თქმით, წელს სურსათის ეროვნული სააგენტო განახორციელებს პროექტს, რომლის ფარგლებშიც ვეტერინარებმა ადგილზე უნდა მოახდინონ მიუსაფარი ძაღლების სტერილიზაცია და ჩიპირება. იგეგმება ახალქალაქში 1000-ზე მეტი ძაღლის დამუშავება. რამდენად გადაჭრის ეს მიუსაფარი ძაღლების პრობლემას და მოსახლეობის მუდმივ შიშს საკუთარი სიცოცხლის გამო — ამის პროგნოზირება რთულია.
პარალელურად, პრობლემის მოსაგვარებლად ახალი რეგულაციებიც მიიღება. კერძოდ, 2026 წლის 1 მარტამდე მთავრობამ უნდა უზრუნველყოს ცხოველთა იდენტიფიკაციისა და რეგისტრაციის, ასევე სტერილიზაციის, კასტრაციისა და მოშენების რეგლამენტის მიღება. ამავდროულად, კანონთან შესაბამისობაში უნდა მოვიდეს ვეტერინარული კლინიკებისა და თავშესაფრების საქმიანობის მარეგულირებელი ნორმატიული აქტები.
2026 წლის 1 იანვრიდან ძაღლის გასეირნება ან ტრანსპორტით გადაყვანა საბლის ან ალიკაპის გარეშე 150 ლარით დაჯარიმდება. გამონაკლისს მცირე ზომის დეკორატიული ჯიშები შეადგენენ.
2026 წლის 1 ივლისიდან პატრონი ვალდებულია უზრუნველყოს ცხოველის იდენტიფიკაცია და რეგისტრაცია, ხოლო მათ, ვისაც ცხოველი უკვე იდენტიფიცირებული ჰყავს, უნდა წარადგინონ განაცხადი რეგისტრაციაზე.
2027 წლის 1 იანვრიდან შემდეგი ვალდებულებების დარღვევისთვის წესდება ჯარიმები:
იდენტიფიკაციისა და რეგისტრაციის არქონა — 1500 ლარი;
სტერილიზაციის ან კასტრაციის არქონა — 1500 ლარი;
ცოფის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის არქონა — 500 ლარი;
ცხოველების გამრავლება ნებართვის გარეშე — 3000 ლარი;
ცხოველების მოშენება რეგისტრაციის გარეშე — 5000 ლარი;
ცხოველის მიტოვება (შემოწმდება სარეგისტრაციო ჩიპით) — ფიზიკური პირისთვის 5000 ლარი, იურიდიული პირისთვის 10 000 ლარი.
ცვლილებები შედის საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსშიც. 259-ე მუხლის თანახმად, ცხოველის წამება, მისდამი სასტიკი მოპყრობა ან სხვაგვარი ძალადობა, რამაც მისი დასახიჩრება გამოიწვია, ისჯება ჯარიმით, შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ერთ წლამდე, ან თავისუფლების აღკვეთით სამ წლამდე. ცხოველის დაღუპვის შემთხვევაში კი დამნაშავეს მიესჯება შინაპატიმრობა ერთიდან ორ წლამდე, ან თავისუფლების აღკვეთა ერთიდან ოთხ წლამდე.
