ოჯახური სეზონური მიგრაცია ახალქალაქისთვის ერთ-ერთი გამორჩეული მოვლენაა. აფნია იმ იშვიათ სოფელთა შორისაა, სადაც მიგრაციას ოჯახური ხასიათი აქვს. ჩვენს რეგიონში ძირითადად შრომითი მიგრაცია ფიქსირდება, როდესაც ოჯახიდან ერთი ან რამდენიმე წევრი სამუშაოს საძიებლად სხვა ქვეყანაში მიემგზავრება. იმის გასარკვევად, თუ როგორი ცხოვრებით ცხოვრობენ სოფელ აფნიაში, რითაა განპირობებული აქ ოჯახური მიგრაცია და რა პრობლემებს აწყდებიან ადგილობრივები, Jnews სოფელს ეწვია და ოჯახური მიგრაციის თავისებურებები ადგილზე შეისწავლა. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ აფნიაში მუდმივად 19 ოჯახი ცხოვრობს, მაშინ როცა ოჯახების საერთო რაოდენობა 35-ს შეადგენს. დანარჩენი 16 ოჯახი სოფელში მუდმივად არ იმყოფება, თუმცა მათ უმეტესობას სოფელი საბოლოოდ არ მიუტოვებია.
გლეხების ძირითადი საქმიანობა აქ მეცხოველეობა და მიწათმოქმედებაა. ის ოჯახები, რომლებიც მეცხოველეობას არ ეწევიან, ზამთრობით აჭარაში, კერძოდ ბათუმში გადადიან. „ბათუმში მუშაობით ერთ ადამიანს დღეში 100 ლარის გამომუშავების შესაძლებლობა აქვს, რისი შოვნაც სოფელში დიდ მეურნეობის პირობებშიც კი შეუძლებელია“, — ამბობს სოფელ აფნიას მცხოვრები ზურაბ კოჩალიძე.
სოფლის კიდევ ერთი მცხოვრები, თემო მოსიძე აღნიშნავს: „ბავშვები იქ დადიან სკოლაში, უფროსები კი სამუშაოს პოულობენ და მუშაობენ. ჩვენს სოფელში ზამთარში ფულის გამომუშავება შეუძლებელია, მით უმეტეს, თუ მეცხოველეობით დაკავება არ გსურს. მე ჯანსაღ მოვლენად მიმაჩნია, როდესაც ხალხი სამუშაოდ სოფლიდან მიდის. თუმცა, დარწმუნებული არ ვარ, რომ ისინი იქ სამუდამოდ დარჩებიან და აღარ დაბრუნდებიან; ნებისმიერ შემთხვევაში, მათ აქ სახლი აქვთ და მას არ მიატოვებენ“. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ აფნიაში მიწების რეგისტრაციის პრობლემა ჯერ კიდევ გადაუჭრელია.
„ამ 16 ოჯახიდან 13-ს საკუთარი ბინა აქვს ბათუმში. ჩვენთან კი მიწის რეგისტრაციის საკითხი კვლავ გადაუჭრელი რჩება. თუ დროთა განმავლობაში მიწის რეგისტრაციის არქონის გამო ახალ პრობლემებს წავაწყდებით, შესაძლოა, ამ ოჯახებს აღარ მოუნდეთ ზედმეტი თავსატეხი და იქ სამუდამოდ დარჩნენ“, – ამბობს აფნიას მაცხოვრები ზურაბ კოჩალიძე.
ადგილობრივები მეცხოველეობას უფრო მომგებიანად მიიჩნევენ, ვიდრე მიწათმოქმედებას. მათი თქმით, მიწა მშრალია, დამუშავება დიდ ხარჯებს მოითხოვს, საწვავი ძვირია, სარწყავი სისტემების არქონის გამო კი მოსავლიანობა დაბალია. „ჩვენ 11 ძროხა გვყავს, არის ოჯახები, რომლებსაც უფრო მეტიც ჰყავთ. ამ სეზონზე ძირითადი შემოსავალი სწორედ ეს არის.
გასულ წელს პროგრამის – „სოფლის მხარდაჭერის პროექტის“ ფარგლებში გამოყოფილი თანხა სარწყავი მილების შეძენას მოხმარდა, თუმცა ეს პრობლემის სრულად მოსაგვარებლად საკმარისი არ აღმოჩნდა. წლევანდელი ბიუჯეტის გამოყენებაც იმავე მიზნით იგეგმება. სოფელი სასმელ წყალს მეზობელი სოფელ ჰოკამიდან იღებს, ხოლო სარწყავი წყალი სოფელ აზმანას მდინარიდან მიეწოდებათ, თუმცა მისი რაოდენობა არასაკმარისია. „იმისთვის, რომ გლეხი სოფელში დარჩეს და სოფლის მეურნეობა გააგრძელოს, მინიმუმ სარწყავი წყლით უნდა იყოს უზრუნველყოფილი. შრომას შედეგი უნდა ჰქონდეს, რომ ადამიანებმა თავიანთი გარჯის ნაყოფი დაინახონ“, – ამბობს ზურაბ კოჩალიძე.
სოფელში სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს სკოლაც. ის ცხრაწლიანია (საბაზო) და ამჟამად სულ 14 მოსწავლე ჰყავს. სკოლას მუდმივი მასწავლებლები არ ჰყავს; სასწავლო პროცესს მეზობელი სოფელ გოგაშენის პედაგოგები უძღვებიან, რომლებიც საკუთარ სოფელში გაკვეთილების დასრულების შემდეგ მოდიან აფნიაში.
სკოლა ორი კორპუსისგან შედგება. ახალი შენობა 2018 წელს აშენდა და ელექტროენერგიით თბება, ხოლო ძველ კორპუსში, სადაც 4 კლასი ფუნქციონირებს, გათბობა კვლავ შეშის ღუმელებით ხორციელდება.
აი, სოფელ აფნიას სასკოლო ცხოვრებისა და მიგრაციის ამსახველი დასკვნითი ნაწილი ერთიან ტექსტად:
გაკვეთილები შუადღისას, 13:00 საათზე იწყება — მას შემდეგ, რაც გოგაშენის სკოლაში სწავლა სრულდება და მასწავლებლები აფნიაში გადმოდიან. პედაგოგები ასევე მოდიან სოფელ ჰოკამიდან და ქალაქიდან. „მერვე კლასში მოსწავლე საერთოდ არ გვყავს. არის კლასი, სადაც მხოლოდ ერთი ბავშვი სწავლობს; მოსახლეობა მცირერიცხოვანია“, — ამბობს სკოლის დირექტორი, მაია შავაძე.
სოფლის რწმუნებული, ამირან შავაძე იხსენებს, რომ რამდენიმე წლის წინ სკოლაში მხოლოდ ორი მოსწავლე — და-ძმა სწავლობდა. იმ დროს მასწავლებლები არ იყვნენ კვალიფიციურები და ბავშვები გოგაშენის სკოლაში დადიოდნენ. ეს სერიოზულ შეშფოთებას იწვევდა, თუმცა საკითხი მოგვარდა და მოსწავლეთა რაოდენობამ კვლავ იმატა.
ავთანდილ გელაძე უკვე სამი წელია, რაც ოჯახთან ერთად ზამთრობით ბათუმში გადადის, სადაც საკუთარი ბინა აქვს. „სამი სკოლის მოსწავლე მყავს და მათ ბათუმში ვგზავნი სკოლაში. ამ ქალაქთან ჩემი მთავარი კავშირი სწორედ ბავშვების განათლებაა. ჩვენი სკოლა ცხრაწლიანია და მასწავლებლების ნაკლებობაც იგრძნობა“, — ამბობს ავთანდილი. მიუხედავად ამისა, ის დარწმუნებით ამბობს, რომ სოფელს არასოდეს მიატოვებს. მისი თქმით, ბავშვებსაც ძალიან უყვართ სოფელი და არდადეგებზე აქ დიდი სიამოვნებით ბრუნდებიან.
„არც მე ვმუშაობ და არც ჩემი ცოლი. გაზაფხულზე სოფლის საქმეებისთვის აქეთ-იქით დავდივარ. ახლა ჩვენთან კარტოფილს ვყიდულობ, აქ ჩამომაქვს და ვყიდი. ბათუმში საქმე არ გვაქვს. არ ვიცი, ჩემი შვილები ჩემ შემდეგ დაბრუნდებიან თუ არა, მაგრამ ჩემი ძირითადი საქმიანობა სოფელთანაა დაკავშირებული“, — ამატებს ავთანდილ გელაძე.
სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობა მუსლიმია (აჭარლები), ხოლო ადგილობრივი ქართველებისგან მხოლოდ ორი ოჯახია დარჩენილი. ზაფხულის თვეებში სოფელში ტურისტები გადიან, თუმცა ეს სერიოზულ შემოსავალს არ იძლევა. „გლეხს სოფლის შრომა უნდა უყვარდეს. მე სოფლის საქმეებით ვარ დაკავებული და სადაც არ უნდა წავიდე, იმავე საქმეს გავაკეთებ, ამიტომ გადასახლების აზრს ვერ ვხედავ. შარშან გზა დაიგო, მე თვითონაც ვმუშაობდი, ახლა უკვე განათებაც არის“, – ამბობს აფნიას მცხოვრები თემო მოსიძე.
1989 წელს სოფელში 100 ორსართულიანი ბეტონის სახლი აშენდა, რომელთაგან საცხოვრებლად მხოლოდ 40 იქნა გამოყენებული. ცენტრალური გზის ერთ მონაკვეთზე მთლიანად ცარიელი და დაუმთავრებელი სახლებია, რომლებიც ახლა პირუტყვის სადგომებად გამოიყენება.
ამჟამად სოფლიდან 10 სტუდენტი გვყავს. რთულია იმის თქმა, ხედავენ თუ არა ახალგაზრდები აქ დაბრუნების პერსპექტივას. სოფლის მეურნეობით დასაკავებლად აქ ყველა პირობა არსებობს. ჩემი რწმენით, სეზონური მიგრაციაც არ წარმოადგენს პრობლემას; ხალხი სამუშაოდ მიდის და ეს მათთვის შესაძლებლობაა“, – აღნიშნავს სოფლის რწმუნებული ამირან შავაძე.
აფნია ქალაქ ახალქალაქიდან 23 კილომეტრის დაშორებით მდებარეობს. სოფელში არ არის მაღაზია, საბავშვო ბაღი, ასევე არ არსებობს ახალგაზრდებისთვის განკუთვნილი დასასვენებელი თუ განვითარების ცენტრი. ბავშვები ცხრაწლიანი სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლას მეზობელ სოფელ გოგაშენში აგრძელებენ.
„შესაძლებლობები თავის დროზე უნდა შექმნილიყო. ახლა რთულია იმის თქმა, დარჩენილი მოსახლეობისთვის კარგი პირობების შექმნის შემთხვევაში, გადავლენ ისინი თუ არა სამუდამოდ“, – აჯამებს თემო მოსიძე.
ავტორი ჰნაზიკ ავეტისიან
